بیس ایکس ماکینا؛ وسترن علمیتخیلی نتفلیکس در قامت شاهکار
وسترن‌ها همیشه درباره بهای سنگینی بوده‌اند که خشونت بر روح آدمی می‌گذارد و درباره انتقام‌هایی که با کندن دو گور آغاز می‌شوند. انیمیشن وسترن جدید نتفلیکس با نام بیس ایکس ماکینا (Bass X Machina) این درون‌مایه‌ها را هم در سطح فردی و هم اجتماعی پیش می‌برد و به چرخه‌های خشونت‌بار آمریکا از مسیر اشک‌ها (Trail of Tears) تا جنگ داخلی و یاغیان غرب وحشی می‌پردازد. این سریال به آن‌ها مکا، جادو و یکی از بهترین تیتراژهای آغازین پس از کابوی بیباپ (Cowboy Bebop) را هم می‌افزاید. در یک کلام، اثری است که حسابی می‌چسبد.
خالقان اثر و نگاهی به داستان
بیس ایکس ماکینا ساخته لیشان توماس (LeSean Thomas) و استودیو میر (Studio Mir) است که هر دو پیش‌تر روی افسانه کورا (The Legend of Korra) کار کرده‌اند. این سریال بازآفرینی داستان بیس ریوز (Bass Reeves) با صدای برایان تایری هنری (Brian Tyree Henry) است؛ برده‌ای فراری که در قلمرو سرخپوستان به‌عنوان معاون مارشال آمریکا کار می‌کرد. زندگی واقعی ریوز شگفت‌انگیز بود و گفته می‌شود الهام‌بخش شخصیت رنجر تنها (Lone Ranger) بوده است، اما بیس ایکس ماکینا به او یک دست سایبرنتیک هم می‌دهد که گلوله‌های جادویی شلیک می‌کند. خلافکارانی که او با آن‌ها می‌جنگد ارتقای بزرگ‌تری هم پیدا می‌کنند و گاهی مخاطرات تا سطحی واقعاً مسخره بالا می‌رود. هنری در بیان خستگی و به‌ستوه‌آمدن بیس هنگام روبه‌رو شدن با دشمنان پوچ‌گرایانه‌ای مثل یک یاغی سوار بر مکای گاوی خشمگین که برای شکست دادنش به همکاری پیچیده‌ای نیاز است، بسیار عالی عمل می‌کند.
در آغاز بیس ایکس ماکینا، بیس یک شکارچی جایزه‌بگیر است که امید دارد آخرین مأموریتش را انجام دهد. سپس به او شغلی ثابت به‌عنوان مأمور قانون پیشنهاد می‌شود اگر بتواند یوجین استار (Eugene Starr) با صدای نیک تورستون (Nick Thurston) را پیدا کند؛ مهندسی گمشده که توانایی ساخت فناوری‌های باورنکردنی را دارد. دخترعموی دست‌کاری‌کننده یوجین، دانا استار (Dana Starr) با صدای تاتی گابریل (Tati Gabrielle) از ماجراهای ترسناک سابرینا (Chilling Adventures of Sabrina) و آخرین بازمانده از ما (The Last of Us)، اصرار دارد همراهی‌شان کند. دانا هم طنزآور است و هم نماینده مخاطبی که بیس می‌تواند چیزها را برایش توضیح دهد، اما او بارها در نبرد با زرادخانه‌ای بی‌پایان از ابزارهای مفید توانمندی‌اش را ثابت می‌کند. سبک مبارزه خنده‌دار و شبیه به بازرس گجت (Inspector Gadget) او و موعظه مداوم پرهیز از خشونت در جهانی بی‌رحم می‌توانست به‌راحتی آزاردهنده شود، اما اجرای صمیمانه گابریل و عمق غافلگیرکننده قوس شخصیتی‌اش این پویایی عجیب را به‌خوبی از کار درمی‌آورد.
ترکیب استیم‌پانک، خیال‌پردازی و موسیقی
افسانه کورا استیم‌پانک را با خیال‌پردازی درآمیخت و بیس ایکس ماکینا هم همین کار را می‌کند، هرچند رده‌بندی TV-MA آن باعث شده مبارزه‌ها بسیار خونین‌تر از هرچه آواتار کورا تجربه کرده باشد. بیس با مردم مقدس (Holy People) روبه‌رو می‌شود؛ گروهی از زنان ملت چاکتاو (Choctaw Nation) که قدرت کانال‌کشی عناصر را مانند خم‌کنندگان آواتار دارند. صحنه‌های نبردی که در آن‌ها با هم همکاری می‌کنند تا گردباد بسازند و تکه‌های یخ پرتاب کنند، تسلط استودیو میر بر طراحی رقص‌پردازی پویانمایی پرزرق‌وبرق را نشان می‌دهد، به‌ویژه وقتی شلیک گلوله و ماشین‌های جنگی به‌شدت قدرتمند هم در میان باشد. متأسفانه پویانمایی سه‌بعدی که استودیو میر در دو قسمت پایانی به آن تکیه می‌کند، از تیزبینی سبکی بقیه اثر بی‌بهره است و از اوج‌گیری سریال می‌کاهد.
یکی دیگر از نقاط قوت موسیقی است. جانل مونا (Janelle Monáe) نقش همسر بیس، گلوری (Glory) را بازی می‌کند و تم آغازین اصلی را با پویانمایی مقدمه‌ای غنی نوشته که هرگز نخواهید خواست ردش کنید. آهنگسازان رومن جیان‌آرتور (Roman GianArthur) و نیت واندر (Nate Wonder) موسیقی متنی پویا ساخته‌اند که ریتم‌های کلاسیک رویارویی‌های وسترن را تداعی می‌کند و هم‌زمان آن‌ها را تا تمپویی مناسب برای سبک پویانمایی اکشن سرعت می‌بخشد.
بیس ایکس ماکینا و تاریک‌ترین بخش‌های تاریخ آمریکا
بیس ایکس ماکینا تنها شش قسمت است و احتمالاً می‌توانست از زمان بیشتری برای پرداخت شخصیت‌هایش بهره ببرد — یا حتی برای انجام مأموریت‌های اپیزودیک شکار جایزه که تمرکز نیمه نخست فصل هستند. سریال درست پس از جنگ داخلی روایت می‌شود، زمانی که کهنه‌سربازان کنفدراسیون وفادار به ژنرال کج‌اندیش ریونبارک (Rivenbark) با صدای کوری گراهام (Currie Graham) تهدید بزرگی به‌شمار می‌روند، و داستان شکارچی جایزه‌بگیری در برابر بقیه شیطانی یک ارتش شکست‌خورده، این اثر را به نسخه‌ای تاریک‌تر از فصل‌های آغازین مندلورین (The Mandalorian) بدل می‌کند.
این سریال از نظر لحنی در بررسی وحشت‌های علم و جنگ بیشتر به فول‌متال آلکمست (Fullmetal Alchemist) شبیه است. بیس ایکس ماکینا هرگز از به تصویر کشیدن نژادپرستی شانه خالی نمی‌کند، چه در شیوه‌ای که سفیدپوستان به بیس کلاهبرداری می‌کنند و او را تحقیر می‌کنند و چه در چندین قتل‌عام هولناک که نیروهای آمریکا علیه پنج قبیله (Five Tribes) به راه می‌اندازند. بیس ایکس ماکینا بی‌وقفه بر درون‌مایه‌اش متمرکز است: اینکه بخشیدن گناهان گذشته به‌شدت دشوار است، اما ساختن آینده‌ای بهتر تنها راه پایان دادن به چرخه خشونت است. بیس به اندازه هر شخصیت دیگری در سریال مورد ستم قرار گرفته و به شیوه کلاسیک وسترن، هم خواهان انتقام است و هم می‌فهمد که اجرای آن چگونه به صلح شکننده‌ای که به‌سختی به دست آورده آسیب می‌زند.
کشمکش درونی بیس نمودی از نبرد برای روح آمریکا است؛ خط داستانی که گاهی می‌تواند کمی کلیشه‌ای به نظر برسد اما در مجموع باعث می‌شود بیس ایکس ماکینا به‌طرز غافلگیرکننده‌ای تأثیرگذار باشد. سریال در شش قسمت داستانی رضایت‌بخش و پر پیچ‌وخم می‌گوید و در را برای ماجراهای بیشتر باز می‌گذارد. بیس ریوز سی سال مأمور قانون بود؛ ترکیب تاریخ واقعی، خیال‌پردازی، علمیتخیلی و اکشن دراماتیک نتفلیکس به‌نظر می‌رسد به‌راحتی بتواند چند فصل دیگر هم دوام بیاورد.
بیس ایکس ماکینا در نتفلیکس در حال پخش است.
