مایک فلانگان و احیای جن‌گیر؛ بازگشت به یک کلاسیک کالت بدفهمیده‌شده

ترس برای خیلی‌ها در کودکی شروع می‌شود؛ با پنجه‌های فردی کروگر (Freddy Krueger) که کافی بود تا اشک هر بچه‌ای را درآورد. اما با بزرگ‌تر شدن، این ترس کنترل‌شده به وسواس تبدیل می‌شود. برای نویسنده این مطلب، داستان‌های جن‌گیری و وحشتی که آرام به خانه راه پیدا می‌کند همیشه جای ویژه‌ای داشته است. شاید به‌خاطر تربیت کاتولیکی‌اش باشد، اما کمتر چیزی به اندازه صحنه راه رفتن ریگن مک‌نیل (Regan MacNeil) با دست‌وپا روی پله‌ها در فیلم جن‌گیر (The Exorcist) آزاردهنده است. جن‌گیر ساخته ویلیام فریدکین (William Friedkin) به‌خاطر زشت بودن اما منضبط بودنش جواب می‌دهد. در کنار استفراغ‌های پرتابی و انواع ترشحات بدنی، در هسته خود درباره ایمان است. جن‌گیر ۳ (The Exorcist III) هم رویکرد مشابهی دارد و تا زمان انفجار نهایی، خویشتن‌دار باقی می‌ماند. این فیلم به کارگردانی ویلیام پیتر بلتی (William Peter Blatty)، نویسنده رمان اصلی ۱۹۷۱، هیولایی فرانکنشتاینی است که زیر فشار استودیو دوخته شده؛ با لحن‌های ناهمگون، بازیگران جایگزین و پایانی انفجاری که استودیو به آن تحمیل کرد. حالا با معرفی پروژه جدید مایک فلانگان (Mike Flanagan) به نام جن‌گیر: شهیدان (The Exorcist: Martyrs) که پرونده یک قاتل سریالی را با تسخیر شیطانی ترکیب می‌کند و به‌وضوح ادای احترامی به فیلم بلتی است، این هالووین بهترین زمان برای بازبینی دنباله‌ای است که پس از سال‌ها سوءتفهم، به جایگاه کالت رسیده است.

قاتلی از دل مرگ

جن‌گیر ۳ بر اساس رمان لژیون (Legion) اثر بلتی در سال ۱۹۸۳ ساخته شده و ۱۵ سال پس از جن‌گیری مک‌نیل اتفاق می‌افتد. ستوان کیندرمن (Kinderman) با بازی جورج سی. اسکات (George C. Scott) و پدر دایر (Dyer) با بازی اد فلاندرز (Ed Flanders) هر سال در سالگرد مرگ پدر کاراس (Karras) با بازی جیسون میلر (Jason Miller) دیدار می‌کنند؛ کسی که در پایان فیلم اول برای نجات مک‌نیل و کامل کردن جن‌گیری جان باخت. در این دیدار، کیندرمن بدبین‌تر از همیشه است و فاش می‌کند کسی در حال تکرار قتل‌های قاتل جِـمینای (Gemini Killer) است؛ مردی که همان شبی اعدام شد که کاراس مرد.

وقتی پدر دایر در بیمارستان و هنگام چکاپ به قتل می‌رسد، ماجرا شخصی می‌شود. مظنون اصلی بیماری است که ۱۵ سال در بخش روان‌پزشکی بستری بوده و تا شش ماه پیش در حالت کاتاتونیک قرار داشته است. وقتی به هوش آمد، ادعا کرد که خود قاتل جمینای است.

قاتل جمینای

در نهایت می‌فهمیم که قاتل در واقع همان دیوی است که کاراس را تسخیر و سپس به قتل رسانده بود. این دیو برای انتقام، روح قاتل جمینای را در بدن مرده کاراس قرار داده است. همین ایده ذهن را در هم می‌شکند، اما نکته درخشان فیلم این است که با تردیدها و پرسش‌ها راحت کنار می‌آید. بلتی در بیشتر زمان فیلم شما را وامی‌دارد که ندانید آیا تسخیر واقعی است یا صرفاً یک بیماری روانی.

به‌خاطر دخالت استودیو، نقش قاتل جمینای هم به برد دوریف (Brad Dourif) (بازیگر گریما در ارباب حلقه‌ها و چاکی در بازی بچه‌گانه) و هم به جیسون میلر که به فرنچایز بازگشته، سپرده شده است. این شرور بسته به مخاطبش چهره عوض می‌کند. کیندرمن چهره دوست مرده‌اش را می‌بیند، اما وقتی قاتل حرف می‌زند، ما دوریف را می‌بینیم. گاهی دوریف مونولوگ‌های طولانی و پرپیچ‌وخمی می‌گوید در حالی که اشک از چشمانش جاری است، انگار بدن در حال پس زدن دیو درونش باشد.

اگر ریگن به‌خاطر تخطی محض از تماشای دختری جوان که به دیوی وحشتناک بدل می‌شد ترسناک بود، قاتل جمینای قصد شوکه کردن ندارد. چیزی که می‌ترساند، تئاتری بودن بازی دوریف و لذتی است که هنگام دست انداختن کیندرمن یا تشریح موشکافانه قتل‌هایش نشان می‌دهد — آن هم در حالی که بدنش در پیراهن مخصوص بیماران روانی بسته شده است. جن‌گیر ۳ یکی از بهترین ترفندهای فیلم اول را هم برمی‌گرداند: صدای تغییرشکل‌یافته دیو که از زنانه به مردانه و از پیر به جوان می‌رود تا حسی بیگانه و هیولایی بسازد.

میراثی که فلانگان به دنبال آن است

معجزه است که قاتل جمینای اصلاً از آب درآمده باشد. پس از پایان فیلم‌برداری بلتی، استودیو خواستار چهره‌ای آشنا و پایانی انفجاری با جن‌گیری شد و دوریف را با میلر جایگزین کرد. اما سلامت میلر رو به افول بود و او در به خاطر سپردن مونولوگ‌های طولانی مشکل داشت، برای همین استودیو دوریف را برگرداند. در نهایت نقش در تدوین نهایی به همان شکلی درآمد که هست: تقسیم‌شده به دو نفر.

دوریف در گفت‌وگو با فانگوریا (Fangoria) که بلادی دیسگاستینگ (Bloody Disgusting) آن را نقل کرده، گفته است: «نسخه اصلی خیلی خالص‌تر بود و من خیلی بیشتر دوستش داشتم. در شکل کنونی، فیلم متوسطی است. بخش‌هایی دارد که اصلاً حق حضور در آن را ندارند.»

شاید دوریف خاطره خوشی از فیلمی که او را استخدام، سپس حذف و دوباره استخدام کرد نداشته باشد، اما کار او دلیل بزرگی است که فیلم در سال‌های اخیر دوباره ارزیابی شده است. ترکیب پلیسی-جنایی و تسخیر شیطانی همان چیزی است که مایک فلانگان در جن‌گیر: شهیدان دنبال می‌کند. تریلر این فیلم داستانی را نشان می‌دهد که آشکارا با جن‌گیر ۳ در گفت‌وگو است: کارآگاهی که یک قاتل سریالی را می‌گیرد و سپس در جریان اعدامش همه‌چیز به هم می‌ریزد. فلانگان می‌تواند جن‌گیر ۳ را به‌عنوان الگو انتخاب کند؛ فقط باید بداند که شرور فیلمش کار سختی برای هم‌سطح شدن با قاتل جمینای خواهد داشت.

جن‌گیر ۳ هم‌اکنون در پرایم ویدئو (Prime Video) در حال پخش است.