پیش از جن‌گیر فلاناگان، این سریال فراموش‌شده را تماشا کنید

مایک فلاناگان (Mike Flanagan) یکی از هیجان‌انگیزترین فیلم‌سازان ژانر وحشت امروز است که نگاه منحصربه‌فردش ترس را با داستان‌هایی سرشار از احساس درمی‌آمیزد. او ثابت کرده است که در اقتباس‌هایش تنها به بازسازی ظاهری آثار پیشین بسنده نمی‌کند. از «تسخیر عمارت هیل» (The Haunting of Hill House) اثر شرلی جکسون گرفته تا «دکتر اسلیپ» (Doctor Sleep) و حتی «کری» (Carrie)، هر اقتباس ترسناک جدیدی از فلاناگان ارزش توجه دارد. به همین دلیل است که سپردن احیای «جن‌گیر» (The Exorcist) به او برای ساخت فیلمی تازه، چنین هیجان‌انگیز به نظر می‌رسد. نخستین پیش‌پرده «جن‌گیر: شهیدان» (The Exorcist: Martyrs) نگاهی غافلگیرکننده به فیلمی داشت که به نظر می‌رسد بیش از فیلم ۱۹۷۳، از «جن‌گیر ۳» (The Exorcist III) الهام گرفته است. هنوز معلوم نیست فیلم فلاناگان چقدر به فیلم‌های اصلی مرتبط است؛ اما اگر در انتظار او هستید و دنباله‌ای واقعی برای شاهکار ویلیام فریدکین (William Friedkin) می‌گردید، یک سریال هست که باید تماشایش کنید.

آن سریال خود «جن‌گیر» است که در سال ۲۰۱۶ از شبکه فاکس (Fox) پخش شد. بله، یک شبکه تلویزیونی سنتی و خطی، سریالی ترسناک پخش کرد که دنباله‌ای بر یکی از نمادین‌ترین فیلم‌های ترسناک تاریخ هم بود. نه‌تنها این، بلکه سریال واقعاً خوب از آب درآمد. با وجود آن‌که دو فصل سریال ماجراهای متفاوتی داشتند، فعلاً بر فصل نخست تمرکز می‌کنیم. «جن‌گیر» داستان پدر توماس اورتگا (Tomas Ortega) جوان و شکاک با بازی آلفونسو هررا (Alfonso Herrera) و پدر مارکوس کین (Marcus Keane) باتجربه با بازی بن دنیلز (Ben Daniels) را دنبال می‌کند که در حال بررسی یک مورد احتمالی تسخیر شیطانی در خانواده‌ای در شیکاگو هستند.

استادی در ساخت دنباله‌ای میراثی

فصل نخست سریال «جن‌گیر» هرگز با تبلیغ ارتباط آن با فیلم‌های اصلی معرفی نشد، اما قطعاً یادآور فیلم ۱۹۷۳ بود. قسمت اول با نت‌های آشنای «Tubular Bells» به پایان می‌رسد و نمایی از کشیشی با کلاه زیر نور خیابان را شامل می‌شود. بیشترِ فصل نخست، سریالی معمایی درباره کشیش جوانی بود که کم‌کم به وجود شیاطین ایمان می‌آورد. معمای خوبی بود با پیچ‌وتاب‌هایی جذاب و شیطانی به‌غایت سادیستیک که نه‌تنها به میزبانش، بلکه به دیگران نیز حمله می‌کرد. یک خرده‌داستان جذاب هم درباره توطئه‌ای درون کلیسای کاتولیک شیکاگو وجود داشت؛ جایی که کمیته برنامه‌ریز سفر پاپ توسط شیطان‌پرستانانی نفوذ کرده بود که شیاطین را برای تسخیر خود فرامی‌خواندند.

در حدود نیمه فصل، روشن می‌شود که «جن‌گیر» تنها نام فیلم کلاسیک فریدکین را یدک نمی‌کشد، بلکه دنباله‌ای مستقیم بر آن است. جینا دیویس (Geena Davis) که نقش مادر دختر جوان تسخیرشده را بازی می‌کند و ظاهراً درباره مقابله با شیاطین زیاد می‌داند، در جوانی خود با یکی از آن‌ها روبه‌رو شده بود. معلوم می‌شود دیویس در واقع نقش ریگن مک‌نیل (Regan MacNeil)، قهرمان فیلم ۱۹۷۳ را بازی می‌کند که در اصل لیندا بلر (Linda Blair) آن را ایفا کرده بود (سوفی تاچر (Sophie Thatcher)، ستاره «Yellowjackets»، نقش ریگن جوان را در سریال بازی می‌کند). شیطانی که در طول فصل این‌همه دردسر درست می‌کند؟ بله، خود پازوزو (Pazuzu) است که برگشته تا از خانواده دختری که دهه‌ها پیش تحقیرش کرده بود انتقام بگیرد. شیوه مواجهه «جن‌گیر» با پیوندهایش به اثر اصلی، هم‌زمان با ساختن اسطوره‌شناسی جذاب خودش — فرقه‌گرایانی که می‌خواهند خود پاپ را تسخیر کنند! — این سریال را به اثری تبدیل کرد که نباید از دست می‌رفت.

سریالی که لایق توجه بیشتری بود

متأسفانه، هرچقدر هم «جن‌گیر» خوب بود، کیفیتش در آمار بینندگان بازتاب نیافت؛ چراکه در سال دوم پخش، کم‌بیننده‌ترین برنامه شبکه فاکس بود (به نقل از Variety). همین باعث شد «جن‌گیر» در سال ۲۰۱۷ به موج لغو شدن‌ها بپیوندد، در کنار «Brooklyn Nine-Nine»، «Lucifer» و دیگران. آیا این سریال در عصر استریم عملکرد بهتری داشت؟ احتمالاً، اما گفتنش سخت است. سریال با تکیه بر نام آشنای franchise «جن‌گیر» فروخته شد، بی‌آن‌که واقعاً به مخاطبان بگوید که در واقع به آن مرتبط است. بعد هم فصل دوم سراغ داستانی کاملاً بدیع رفت، در حالی که اسطوره‌شناسی بزرگ‌ترش را می‌ساخت. این برای تلویزیون شبکه‌ای آن زمان، خواسته سختی بود.

و این جای تأسف دارد، چون سریال «جن‌گیر» تنها اثری است که واقعاً فهمید و به تصویر کشید چه چیزی فیلم اصلی را چنین موفق کرده بود، آن هم در حالی که هویتی مستقل برای خود می‌تراشید. با این حال، برای بازگشت به دو فصل فوق‌العاده‌ای که از این سریال گرفتیم هرگز دیر نیست. اگر دنباله‌ای میراثی می‌خواهید که جذابیت منبع اصلی را بفهمد و هم‌زمان چیزی تازه بسازد که به میراث آن بیفزاید، این سریال برای شماست. اگر صحنه‌های عالی از مبارزه کشیش‌ها با شیطان می‌خواهید، این سریال برای شماست. اگر همیشه دوست داشتید کشیشی را ببینید که در حال بررسی توطئه‌ای شیطانی در واتیکان است، این سریال برای شماست.

در حالی که منتظریم مایک فلاناگان «جن‌گیر» را با برداشتی دیگر بازگرداند، همیشه سریالی را داریم که یکی از بهترین افشاگری‌های ۲۰۱۶ را به ما داد (که حرف مهمی است با توجه به این‌که آن سال «The Good Place» و «This is Us» را هم به ما داد).