شریدر و فیلمی که جشنواره‌ها را پس زد
پل شریدر، کارگردان صریح‌اللهجه‌ای که همواره موضعش را پنهان نساخته، در مصاحبه‌ای تازه با نشریه Interview پرده از ماجرایی برداشته که برای سینمادوستان غافلگیرکننده است. واپسین اثر او با نام The Basics of Philosophy از سوی سه رویداد معتبر سینمایی یعنی تلوراید، تورنتو و نیویورک پذیرفته نشد؛ در حالی که این جشنواره‌ها پیش‌تر بارها میزبان فیلم‌های او بوده‌اند. حالا این پرسش پیش می‌آید که چه چیزی باعث شده راهیابی این فیلم به چرخه نمایش‌های رقابتی و غیررقابتی این فستیوال‌ها ناممکن شود؟
روایتی از یک استاد گرفتار فلسفه
در این فیلم، جک هیوستون در قامت دکتر جان جوریسن ظاهر شده است؛ استادی در رشته فلسفه که میان آینده‌ای که می‌کوشد خلق کند و گذشته‌ای که توان رهایی از آن را ندارد، در تنگنا قرار دارد. شریدر در گفت‌وگوی خود به‌روشنی اعلام کرده که مدیران فستیوال‌های تلوراید و تورنتو علت اصلی عدم پذیرش اثر را مضمون آن دانسته‌اند. به گفته او:
هر دو جشنواره به من گفتند که دلیل این تصمیم به موضوع فیلم مربوط می‌شود.
همچنین وقتی از وی سوال شد که آیا در عصر حاضر خلق آثار جنجالی سخت‌تر از قبل شده، بی‌پرده چنین پاسخ داد:
فکر می‌کنم مردم امروز نسبت به گذشته زودتر آزرده می‌شوند.
از ونیز تا نیویورک؛ مسیری پرفراز و نشیب
The Basics of Philosophy نخستین رونمایی خود را خارج از بخش مسابقه جشنواره فیلم ونیز تجربه کرد و به‌تازگی نیز نخستین اکران آمریکایی‌اش در جشنواره داون‌تاون رقم خورد. با این وجود، رد شدن از جشنواره نیویورک که در قرن بیست‌ویکم اکثر ساخته‌های شریدر را در برنامه خود گنجانده بود، ابهاماتی ایجاد کرده است. آیا به‌راستی تنها مضمون فیلم عامل این انتخاب منفی بوده یا پای مسائل دیگری هم در میان است؟
حواشی و نمرات نه‌چندان درخشان
نمی‌توان از کنار اتفاقات پیرامونی شریدر به‌سادگی عبور کرد. در آوریل ۲۰۲۵، یکی از دستیاران پیشین او کارگردان را به تعرض متهم ساخت و شریدر نیز تولید این پروژه را تا ماه ژوئن همان سال کلید زده بود. تصور اینکه چنین رویدادهایی بر تصمیم‌سازی گردانندگان جشنواره‌ها بی‌اثر بوده باشد، چندان واقع‌بینانه به نظر نمی‌رسد؛ فارغ از آنچه به شکل رسمی به عنوان دلیل اعلام شده است.
از سوی دیگر، سطح کیفی فیلم نیز خود مبحثی جداگانه است. بازخوردهای منتقدان پس از نمایش در ونیز چندان مساعد نبود. برای نمونه:
- وب‌سایت راجر ایبرت احتمال داد که این اثر شاید ضعیف‌ترین فیلم دوران حرفه‌ای شریدر باشد.
- مجله تایم اوت آن را اثری کسالت‌بار توصیف کرد.
- در پایان، فیلم در وب‌سایت متاکریتیک امتیاز ۵۴ را به دست آورد.
بدین ترتیب، هیئت‌های انتخاب جشنواره‌ها دلایل کافی برای کنار گذاشتن اثر داشتند بی‌آنکه نیازی باشد انگیزه‌های نانوشته‌شان را فاش کنند. با تمام این اوصاف، پل شریدر در ۸۰ سالگی کماکان به دنبال برانگیختن واکنش‌های بحث‌برانگیز است و حتی اگر مخاطب با فیلمش ارتباط برقرار نکند، می‌توان این روحیه را ستایش کرد.
