پاسخ صریح داور جشنواره فیلم کوتاه تهران به حواشی سن و شهر
در حالی که چهل‌وسومین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران با استقبال پرشور مخاطبان همراه بوده، موجی از انتقادها نسبت به ترکیب برگزیدگان شکل گرفته است. رضا فهیمی، یکی از اعضای هیئت انتخاب و داوری این رویداد، با حضور در گفتگویی تفصیلی، به شفاف‌سازی درباره شیوه ارزیابی آثار پرداخت و تأکید کرد که تنها معیار تصمیم‌گیری، کیفیت فیلم‌ها بوده است. او صنعت سینمای کوتاه را در سالی دشوار، همچنان پویا توصیف کرد و سازندگانی که به رغم مشکلات تولید دست از کار نکشیده‌اند را ستود. این گفتگو تلاشی است برای روشن کردن زوایای پنهان داوری و پاسخ به پرسش‌هایی که ذهن جامعه سینمایی را مشغول کرده است.
ملاک‌های انتخاب و داوری آثار
هیئت انتخاب در بررسی فیلم‌های رسیده، هیچ توجهی به نام کارگردان، تهیه‌کننده یا ارگان تولیدکننده نداشت. آنچه برای داوران اهمیت داشت، تطابق اثر با استانداردهای حرفه‌ای و جهانی فیلم کوتاه و پرهیز از روایت‌های کلیشه‌ای بود. فهیمی مجموعه فیلم‌های امسال را با در نظر گرفتن شرایط سخت تولید، در سطحی مطلوب ارزیابی کرد.
شاخص‌های کلیدی برای قضاوت نهایی عبارت بودند از:
- متن فیلمنامه و کیفیت کارگردانی
- جنبه‌های فنی و میزان خلاقیت فیلمساز
- تناسب لحن و ژانر اثر
- تلاش برای ارائه روایتی نو و متفاوت
او معتقد است که خروجی نهایی در بخش نامزدها و برگزیدگان، قابل دفاع است و تفاوت میان سلیقه عمومی و ارزیابی تخصصی داوران، امری طبیعی در جشنواره‌های سینمایی به شمار می‌رود.
حواشی جغرافیایی و سهمیه‌بندی شهرها
یکی از انتقادهای مطرح‌شده، تمرکز بالای آثار منتسب به تهران در میان برگزیدگان بود. فهیمی در این باره توضیح داد که درج نام تهران در اطلاعات تولید برخی فیلم‌ها، لزوماً به معنای ساخت اثر در این شهر نیست. برای مثال، فیلم‌هایی که در شهرهایی نظیر تبریز و ارومیه تولید شده‌اند، ممکن است به دلیل وابستگی نهاد سرمایه‌گذار یا تهیه‌کننده به پایتخت، با نام تهران ثبت شده باشند.
او تأکید کرد که بخش قابل توجهی از آثار امسال متعلق به سایر شهرها بوده و جشنواره‌ای با اعتبار بین‌المللی نمی‌تواند بر اساس جمعیت شهرها، برای فیلم‌ها سهمیه تعیین کند. تمرکز امکانات سینمایی در تهران یک چالش جدی است، اما راهکار آن در سیاستگذاری‌های کلان فرهنگی نهفته است، نه در تصمیم‌گیری هیئت انتخاب بر مبنای محل تولید.
چالش سن برگزیدگان و ارتباط با انجمن سینمای جوان
بحث میانگین سنی برگزیدگان از دیگر موضوعاتی بود که فهیمی با تعجب به آن واکنش نشان داد. او پرسید: «آیا باید در فراخوان تعیین کنیم که فقط فیلمسازان زیر چهل سال پذیرفته شوند یا داوران صرفاً به افراد در یک بازه سنی مشخص جایزه بدهند؟!»
وی با اشاره به اهدای جایزه به چهره‌هایی همچون خانم اشرفی‌زاده به عنوان فیلمسازی باتجربه و پناه الوانی به عنوان فیلمسازی جوان، ادعاها مبنی بر نگاه سنی در داوری را رد کرد. از نظر او، رقابت سازندگان جوان در کنار آثار قوی‌تر، انگیزه‌ای برای ارتقای سطح کار آن‌ها خواهد بود.
در خصوص حضور فیلمسازان مرتبط با انجمن سینمای جوانان ایران، فهیمی یادآور شد که این افراد تنها کارمند اداری نیستند و فعالیت در یک نهاد سینمایی نباید مانع حضور در رقابت شود، چرا که آن‌ها در بدنه سینمای کوتاه فعال هستند.
استقبال بی‌نظیر و ضرورت نقد تخصصی
پردیس سینمایی ملت در روزهای برگزاری جشنواره، شاهد حجم انبوهی از مخاطبان بود. فهیمی دلیل این ازدحام را تنهایی هنرمندان، فشارهای روانی و نبود فضاهای جمعی برای تعامل و به اشتراک گذاشتن تجربه‌ها دانست. او این استقبال را نشانه ظرفیت بالای سینمای کوتاه برای جذب مخاطب و ایجاد حس تعلق به یک جامعه فرهنگی دانست.
در پایان، این عضو هیئت داوری بر لزوم نقد تخصصی تأکید کرد. او معتقد است: «قطعاً کار هیچ هیئت انتخاب یا داوری بی‌نقص نیست»، اما انتظار می‌رود منتقدان با استدلال سینمایی توضیح دهند که چرا فکر می‌کنند جایزه‌ای باید به فیلم دیگری تعلق می‌گرفت. بحث‌های حاشیه‌ای درباره سن، شهر یا محل اشتغال نباید جایگزین تحلیل دقیق آثار شود. فهیمی جشنواره را متعلق به همه دانست و خواستار آن شد که در کنار نقدها، ظرفیت‌های مثبت این رویداد نیز دیده شود تا فرصت‌های مشترک خانواده سینما تضعیف نگردد.
