سه مستند برای روز مازندران؛ از آب‌بندان تا هشدار کاسپین
روز مازندران که در تقویم فرهنگی کشور برای چهاردهم آبان ثبت شده است، بهانه‌ای دوباره است تا توجه‌ها به سرزمینی میان جنگل‌های هیرکانی و پهنه کاسپین جلب شود؛ دیاری با زبان طبری و آئین‌های کهن که از طبرستان باستان تا امروز امتداد یافته است. در سال‌های اخیر، سینمای مستند یکی از مهم‌ترین بسترها برای ثبت و روایت این میراث طبیعی و ناملموس بوده است.
بازخوانی میراث در قاب مستند
معرفی سه مستند با موضوع مازندران که در پلتفرم‌های مختلف اکران هستند، فرصتی است برای دیدن پیوند فرهنگ و محیط‌زیست این خطه. این آثار ویژگی‌های جغرافیایی، اقتصادی و گردشگری استان را در ابعاد گوناگون بررسی می‌کنند و هر یک از زاویه‌ای متفاوت به تاریخ و طبیعت می‌نگرند.
آب‌بندان؛ تدبیری کهن برای آب
مستند آب‌بندان به کارگردانی رضا اکبریان گالشکلایی، سراغ سازه‌های خاکی رفته است که نیاکان مردم مازندران از حدود ۵۰۰ سال پیش برای ذخیره آب و استفاده در کشاورزی ساختند.
- این سازه‌ها با گذر زمان به زیستگاهی برای پرندگان و رشد گیاهان تبدیل شده‌اند و تنوع زیستی تازه‌ای پدید آورده‌اند.
- در پیرامون و درون آن‌ها پرورش ماهی‌های بومی نیز شکل گرفته که امروز در معرض خطر انقراض هستند.
- فیلم پیوند دانش بومی و محیط‌زیست را نشان می‌دهد و می‌کوشد روند بدل شدن یک روش سنتی مدیریت آب به زیستگاه طبیعی را دنبال کند.
ورس؛ روایتی از پل و تاریخ
مستند ورس ساخته جواد وطنی، به پل ورسک و راه‌آهن شمال در مناطق کوهستانی ایران می‌پردازد؛ سازه‌ای با ساختار فنی پیچیده که به‌عنوان شاهکار مهندسی شناخته می‌شود.
- کارگردان که شناختش از جغرافیا و فرهنگ مازندران برآمده از تجربه زیسته خود است، این پل را نماد مهمی از راه‌آهن سراسری کشور می‌داند.
- پل ورسک در پیوند مردم شمال با دیگر نقاط و تغییر سبک زندگی منطقه نقشی کلیدی داشته است.
- فیلم با پیوند دادن سیاست، جنگ جهانی، معماری و زندگی روزمره، راه‌آهن شمال را بخشی از تاریخ معاصر ایران معرفی می‌کند و روایتگر مردمی است که با عبور قطار دگرگون شدند.
هشدار از دل آبی شمال
مستند بر کرانه‌های کاسپین به کارگردانی پژمان مظاهری‌پور، درباره آلودگی‌های زیست‌محیطی دریای کاسپین و پیامدهای آن است. این فیلم ضمن بررسی وضعیت امروز، به تاریخچه این پهنه آبی و دلیل به‌کار رفتن واژه دریا برای آن و نیز شیوه تقسیم‌بندی‌اش با روسیه و سپس پنج کشور دیگر اشاره می‌کند.
محور اصلی روایت، مباحث اقتصادی و محیط‌زیستی است و هشدار می‌دهد که چگونه آلودگی می‌تواند این دریا را به مجموعه‌ای عظیم و آلوده تبدیل کند که طبیعت، اقتصاد و گردشگری را تهدید می‌کند. این مستند نیمه‌بلند از اواخر اسفند ۱۴۰۳ همراه با بیش از ۲۰۰ فیلم دیگر به اکران آنلاین رسیده و تصویری روشن از بحران بزرگ‌ترین پهنه آبی محصور جهان ارائه می‌دهد. هر سه مستند از تولیدات مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی هستند.
