بهرام ابراهیمی و چالش ایفای نقش رابرت جیکاک در دیوار دفاعی
وقتی یک بازیگر پیشینه‌ی کاری یک تیم را می‌شناسد، پذیرفتن پیشنهاد جدید با دغدغه‌ی کمتری همراه می‌شود. بهرام ابراهیمی که این روزها در قاب شبکه خانگی یا تلویزیون با مجموعه‌ی «دیوار دفاعی» دیده می‌شود، می‌گوید آشنایی قبلی با فضای کاری احمد کاوری و گروهش باعث شد تا با میل و اعتماد بیشتری به این پروژه بپیوندد. اما تنها شناخت از عوامل نبود که او را ترغیب کرد؛ متن نمایشی این سریال پس از مطالعه، چنان ظرفیتی برایش داشت که بی‌درنگ آمادگی خود را اعلام کرد.
ترسیم یک مستشرق انگلیسی در بستر تاریخ
شخصیتی که ابراهیمی در این مجموعه به تصویر می‌کشد، رابرت جیکاک نام دارد؛ پژوهشگر و شرق‌شناسی بریتانیایی که با شرکت نفت در ارتباط بوده است. این چهره پیش از آنکه فعالیت‌های نفتی در ابعاد وسیع شکل بگیرد، در پهنه‌های جنوب و جنوب غرب ایران تردد داشته و به زبان فارسی تسلط کامل یافته بود. او با فرهنگ، ادبیات و مردمان این سرزمین آشنایی داشت و اساساً ردپایی در منابع تاریخی نیز دارد.
بازیگر نقش جیکاک درباره‌ی روند ساخت این کاراکتر توضیح می‌دهد که با راهنمایی کاوری، ویژگی‌های برجسته‌ی این شخصیت استخراج شد و بخش‌هایی که می‌توانست به پرداخت بهتر نقش در قاب تصویر بینجامد، به مرحله‌ی اجرا رسید. از نگاه ابراهیمی، همین تضادها و خصوصیات منحصربه‌فرد بود که ایفای این نقش را برای او هیجان‌انگیز ساخت.
مطالعه؛ از علاقه شخصی تا ابزار حرفه‌ای
کتاب و تاریخ برای این هنرمند تنها سرگرمی نیستند. او خود را شیفته‌ی مطالعه می‌داند و همواره دست‌کم دو جلد کتاب به همراه دارد. به گفته‌ی وی، تماشای فیلم و خواندن رمان، بخشی جدایی‌ناپذیر از الزامات شغلی‌اش به شمار می‌رود. پیش از پیوستن به این پروژه نیز، ابراهیمی از آن برهه‌ی زمانی آگاهی‌هایی داشت، هرچند این دانسته‌ها ناقص بودند.
برای درک عمیق‌تر فضای آن دوران و شناخت دقیق‌تر کاراکتر، مطالعاتش را گسترش داد. منابع زیادی درباره‌ی حضور انگلیسی‌ها در ایران به رشته‌ی تحریر درآمده که برخی هرگز به فارسی برگردانده نشده‌اند و در دسترسی به همه‌ی آن‌ها محدودیت وجود داشت. با این وجود، پژوهش‌های جدید در کنار اطلاعات پیشین، به فهم بهتر او از آن مقطع کمک شایانی کرد.
چرا ابراهیمی آثارش را تماشا نمی‌کند؟
برخلاف بسیاری از همکارانش، این بازیگر تمایل چندانی به بازنگری تولیداتی که در آن‌ها حضور دارد ندارد. او توضیح می‌دهد که هنگامی که در لوکیشن با کارگردان، مدیر فیلم‌برداری، صدابردار، طراح گریم و سایر دست‌اندرکاران تعامل سازنده دارد و وظیفه‌اش را به نحو احسن انجام می‌دهد، بازبینی مجدد نتیجه، لطف خاصی برایش ندارد. اما «دیوار دفاعی» مستثناست؛ چرا که تیپ عجیب و خاص جیکاک برایش بسیار دوست‌داشتنی است و این سریال را همراه با همسرش پیگیری می‌کند.
معیار اصلی: نقش باید چالش داشته باشد
مهم‌ترین شاخصه‌ی ابراهیمی برای حضور در هر اثر سینمایی یا تلویزیونی، درگیرکننده بودن نقش است. او معتقد است اگر نقشی چالش نداشته باشد، چیزی برای ارائه به بازیگر نخواهد داشت. نقش مطلوب، هنرمند را وادار می‌کند تا برای شناخت ابعاد شخصیت و رسیدن به اجرای درست، با آن کلنجار برود.
به باور وی، بازیگر زمانی که با نقشی دشوار روبه‌رو می‌شود، باید برای مالکیت آن تلاش کند و همین مسیر پرفراز و نشیب است که کار را دلپذیر می‌سازد. در نقطه‌ی مقابل، کاراکترهایی که صرفاً حضور معمولی یک فرد را به نمایش می‌گذارند، برای او کشش چندانی ندارند. از منظر این بازیگر، یک نقش واقعی باید دارای پیچیدگی و مسیری باشد که هنرمند بتواند در آن چیزی برای کشف کردن و عرضه کردن بیابد.
