پنج سال گذشت؛ نگاهی به فیلم ترسناک و چشم‌نواز آنیا تیلور-جوی

پنج سال پیش در چنین روزی، ادگار رایت (Edgar Wright) با فیلم «آخرین شب در سوهو» (Last Night in Soho) به سینماها آمد؛ اثری که مسیر حرفه‌ای این فیلم‌ساز را وارد مرحله‌ای تازه کرد. رایت که از اواخر دهه ۱۹۹۰ با سیت‌کام کالت «اسپیسیسد» (Spaced) در کنار همکار همیشگی‌اش سایمون پگ (Simon Pegg) محبوب نسل هزاره شد، با «شاون مردگان» (Shaun of the Dead) در سال ۲۰۰۴ به شهرت رسید. او سپس با «پلیس داغ» (Hot Fuzz) در ۲۰۰۷ و «پایان جهان» (The World's End) در ۲۰۱۳ سه‌گانه کورنتو را کامل کرد. حالا «آخرین شب در سوهو» تلاشی شیک برای بازآفرینی روایت‌های ترسناک کلاسیک درباره «زنان سقوط‌کرده» در لندن پرجنب‌وجوش دهه ۱۹۶۰ است.

داستان و بازیگران

توماسین مکنزی (Thomasin McKenzie) در نقش الی، دانشجوی مد که به لندن می‌آید تا از شبح مادر مرده‌اش که در آینه‌ها می‌بیند فرار کند، بازی می‌کند. زندگی در خوابگاه برایش سنگین است، پس به یک آپارتمان قدیمی نقل مکان می‌کند. آنجا او خواب‌هایی درباره سندی (با بازی آنیا تیلور-جوی / Anya Taylor-Joy) می‌بیند؛ نوازنده جوانی که در دهه ۱۹۶۰ به سوهو آمده و قربانی سیستمی اجتماعی شده که زنان را آزار می‌دهد. مت اسمیت (Matt Smith) نیز نقش یک خوش‌پوش دهه شصتی را بازی می‌کند که ممکن است در سرنوشت سندی نقشی داشته باشد.

الی شیفته لندن دهه شصت است و هر بار که خواب سندی را می‌بیند، لباس‌هایی به سبک قدیمی می‌سازد و حتی موهایش را شبیه او می‌کند. اما کم‌کم روشن می‌شود که سندی واقعی بوده و الی به‌شکلی ماوراءطبیعی درباره او خواب می‌بیند. در سکانس‌های امروزی فیلم، بازیگران پیشکسوت بریتانیایی زیادی حضور دارند؛ از جمله ترنس استمپ (Terence Stamp) فقید در نقش مرد مو نقره‌ای، دایانا ریگ (Diana Rigg) در آخرین نقش سینمایی‌اش به‌عنوان صاحب‌خانه، و ریتا تاشینگهام (Rita Tushingham) در نقش مادربزرگ الی. رایت آشکارا می‌خواست اسطوره‌های سینمای بریتانیا را در یک فیلم گرد هم آورد.

طراحی صحنه و فیلم‌برداری

الی عاشق ایده لندن دهه ۱۹۶۰ است و همین الهام‌بخش طراحی لباس‌های رترو در فیلم شده است. فیلم‌برداری چونگ چونگ-هون (Chung Chung-hoon) که پیش‌تر در «خدمتکار» (The Handmaiden) و «آن» (It) همکاری کرده بود، به‌همراه طراحی صحنه، خیابان‌ها و مدهای آن دوره را بدون افتادن در دام تصاویر کلیشه‌ای بازسازی می‌کند. از نظر بصری، فیلم اثری بسیار موفق است و فضای سوهو را به‌شکلی زنده و جذاب به تصویر می‌کشد.

با این حال، فیلمنامه مشترک رایت و کریستی ویلسون-کرنز (Krysty Wilson-Cairns) در بخش روایی لنگ می‌زند. فیلم پیچ‌وخم‌های زمانی زیادی دارد که در نهایت به کلیشه‌ای خسته‌کننده درباره کار جنسی ختم می‌شود. فیلم آگاهانه یا ناآگاهانه با نگاهی از بالا به قدیمی‌ترین حرفه جهان می‌نگرد و همدردی کمی با کارگران جنسی آسیب‌دیده نشان می‌دهد.

واکنش منتقدان و فروش

منتقدان عموماً نظر مثبتی به این تریلر ترسناک داشتند؛ امتیاز ۷۵ درصد در راتن تومیتوز (Rotten Tomatoes) گواه این موضوع است. نقد /Film نیز با دادن نمره ۷.۵ از ۱۰، هیجان‌انگیز دانست که رایت که بیشتر به فیلم‌های ژانری و گیک‌پسند شناخته می‌شد، از برند همیشگی‌اش فاصله گرفته است.

کریستینا نیولند (Christina Newland) در iNews نوشت که سبک فیلم سرگرم‌کننده است اما سیاست‌های آن به‌شکل ناامیدکننده‌ای ارتجاعی است. او به نگاه قضاوت‌گرانه فیلم به کار جنسی اشاره کرد و گفت:

• «این تصویری کُند از کار جنسی است که هرگونه عاملیت را از شخصیت تیلور-جوی می‌گیرد [...]. شیطانی‌جلوه‌دادن کار جنسی به‌عنوان تجارتی که فقط به بدبختی و مرگ می‌انجامد، اگر بخواهید در فیلمتان به پدرسالاری بتازید، بسیار سطحی است. اما بعد پیچش بزرگ پایانی «آخرین شب در سوهو» از راه می‌رسد [...] و روایت قربانی‌بودن سندی را برمی‌گرداند، بی‌آنکه هیچ حس توانمندی یا پیش‌بینی‌ای در آن باشد.»

در مقابل، بیلگه ابیری (Bilge Ebiri) در نقد خود برای Vulture از فیلم لذت برد و با وجود ضعف روایی، آن را «ماجرایی مست‌کننده» خواند. با این همه، «آخرین شب در سوهو» در گیشه شکست خورد؛ آن هم نه فقط به‌خاطر آنکه سینماها هنوز پس از تعطیلی‌های کرونا در سال ۲۰۲۰ در حال بازیابی بودند. برای رایت، متأسفانه، دیگر از آن شکوفایی خبری نبود.