حیوانات بن افلک؛ وقتی ثروت و قدرت در برابر بحران خانوادگی زانو می‌زنند
یک تماس کوتاه کافی است تا زندگی رویایی و ساختگی یک سیاستمدار بلندپرواز در هم بشکند. فیلم حیوانات (Animals) تازه‌ترین ساخته بن افلک، روایتگر سقوط آزاد مردی است که تصور می‌کرد با اتکا به پول و جایگاه اجتماعی‌اش می‌تواند از هر طوفانی جان سالم به در ببرد. افلک در این پروژه که از هفدهم مهر ۱۴۰۵ هم‌زمان روی پرده تعدادی از سینماها و شبکه نتفلیکس رفته است، تنها به ایفای نقش اصلی بسنده نکرده و وظیفه کارگردانی و مشارکت در نگارش فیلمنامه را نیز بر عهده داشته است. او در این درام پرتعلیق، بازیگران سرشناسی همچون کری واشینگتن، جیلیان اندرسون، استیون یئون، لوئیس خراردو مندس و آدریانا پاز را در کنار خود می‌بیند تا قصه‌ای را تعریف کند که در ظاهر درباره یک گروگان‌گیری است، اما در باطن به کاوش در اعماق تاریک روان انسان‌ها می‌پردازد.
سقوط یک زندگی بی‌نقص با یک زنگ تلفن
مارک کیمبال (با بازی بن افلک) سیاستمداری است که برای تصاحب کرسی شهرداری لس‌آنجلس تلاش می‌کند و در کنار همسرش ابیگیل (با نقش‌آفرینی کری واشینگتن)، تصویری بی‌عیب و نقص از یک خانواده موفق را به نمایش گذاشته است. اما این آرامش ظاهری با ربوده شدن فرزندشان و درخواست پول توسط آدم‌ربایان، به سرعت متلاشی می‌شود. پیچیدگی ماجرا زمانی دوچندان می‌شود که درمی‌یابیم بخش اعظم دارایی این زوج صرف هزینه‌های کمپین انتخاباتی شده است. حالا هر قدمی که برای نجات فرزند برمی‌دارند، ممکن است به فاش شدن رازهایی از گذشته یا زندگی شخصی‌شان منجر شود.
همین چالش باعث می‌شود داستان از کلیشه‌های همیشگی آدم‌ربایی فاصله بگیرد و به سراغ پرسشی بنیادین برود: آدم‌ها برای محافظت از جایگاه اجتماعی و بقای خانواده‌شان، از کدام خطوط قرمز عبور می‌کنند؟ خود افلک، ایده مرکزی این اثر را به عملکرد انسان‌ها در زمان بحران گره زده است. او بر این باور است که فشارهای سنگین، نقاب‌های همیشگی را کنار می‌زنند و مشخص می‌کنند قطب‌نمای اخلاقی افراد تا چه حد کارایی دارد. افلک فیلمش را نه یک قصه جنایی ساده، بلکه روایتی از «فاصله میان آن چیزی که وانمود می‌کنیم هستیم و آن چیزی که هنگام خطر واقعاً از آب درمی‌آییم» توصیف کرده است.
تکرار یک فرمول موفق در جغرافیایی تازه
علاقه‌مندان به کارنامه هنری بن افلک به خوبی می‌دانند که پرداختن به چنین مضامینی برای او تازگی ندارد. او نخستین تجربه کارگردانی‌اش را با فیلم تحسین‌شده عزیز از دست رفته (Gone Baby Gone) رقم زد؛ درامی جنایی که حول محور ناپدید شدن یک کودک و یک انتخاب اخلاقی دشوار می‌چرخید. پس از آن، او با شهر (The Town) توانایی خود در خلق تعلیق‌های نفس‌گیر را اثبات کرد و سرانجام با آرگو (Argo) به قله موفقیت رسید و جایزه اسکار بهترین فیلم را از آن خود کرد. حتی در فیلم هوا (Air) که فضایی متفاوت داشت، باز هم شاهد داستانی بودیم که در آن آدم‌ها ناچارند زیر بار سنگین جاه‌طلبی و ثروت تصمیم‌گیری کنند.
ساخته جدید او یعنی حیوانات، در واقع امتداد همین مسیر همیشگی است، با این تفاوت که فضای داستان از بوستون به لس‌آنجلس تغییر مکان داده و سیاست به شکلی مستقیم و پررنگ در تار و پود روایت تنیده شده است.
تولدی دشوار پس از چندین توقف
سرگذشت تولید این پروژه تقریباً به اندازه اتفاقات داخل فیلم پرفراز و نشیب بوده است. نخستین بار در سال ۲۰۲۴ اعلام شد که قرار است افلک پشت دوربین بنشیند و مت دیمون ایفاگر نقش اول باشد. اما روند کار متوقف شد و در این فاصله، دیمون به پروژه اودیسه (The Odyssey) به کارگردانی کریستوفر نولان ملحق گشت. زمانی که تولید حیوانات دوباره از سر گرفته شد، این بن افلک بود که خودش سکان هدایت نقش اصلی را در دست گرفت.
مشکلات تنها به تغییر بازیگران خلاصه نمی‌شد. کمی پیش از شروع فیلم‌برداری، افلک متوجه شد که اثر دیگری با مضمونی مشابه در دست ساخت است و همین موضوع توقفی دوباره در روند کار ایجاد کرد. او پس از بازگشت به پروژه، تغییرات گسترده‌ای در متن ایجاد کرد. به گفته خودش، نسخه نخستیه صرفاً یک تریلر آدم‌ربایی معمولی بود، اما در نسخه نهایی، تمرکز اصلی بر مفاهیمی چون ازدواج، اخلاق، هویت اجتماعی و ابعاد خاکستری وجود شخصیت‌ها قرار گرفته است.
شکاف میان منتقدان و استقبال مخاطبان
برخلاف انتظارها، بازخورد منتقدان نسبت به این اثر چندان مثبت نبوده است. فیلم در وب‌سایت روتن تومیتوز نمره پایینی از سوی منتقدان دریافت کرده، اما در مقابل، تماشای آن در نتفلیکس به سرعت مورد توجه قرار گرفته و نام این فیلم به فهرست عناوین پربیننده این پلتفرم راه یافته است.
بسیاری از نقدهای تند، ضعف فیلمنامه را هدف قرار داده‌اند. گروهی از منتقدان بر این عقیده‌اند که بازنویسی‌های پی‌درپی باعث شده تا یکپارچگی روایت، پرداخت کاراکترها و توزیع هیجان در فیلم لطمه بخورد. با این حال، برخی برخوردهای ملایم‌تری نیز وجود داشته که این فیلم را یک تریلر سریع، عامه‌پسند و لذت‌بخش دانسته‌اند. از دیدگاه این گروه، حیوانات شاید شاهکار بعدی افلک نباشد، اما به خوبی نشان می‌دهد که او همچنان در ساخت آثار ژانری مهارت خود را حفظ کرده است. این دوگانگی در واکنش‌ها بیانگر آن است که فیلم با وجود برخورداری از مواد اولیه جذاب و گروه بازیگری قوی، برای برخی منتقدان به عمق مورد انتظار نرسیده، اما برای بیننده‌ای که به دنبال یک تریلر پرستاره است، همچنان تماشایی باقی می‌ماند.
استعاره‌ای از غریزه بقا در لباس انسان
انتخاب نام حیوانات برای این فیلم، بیش از آنکه به موجودی خاص اشاره داشته باشد، به مفهوم اصلی و ستون فقرات داستان بازمی‌گردد. انسان‌ها در شرایط عادی و زمانی که همه‌چیز طبق برنامه پیش می‌رود، به راحتی درباره اخلاق، قوانین و اصول انسانی سخنرانی می‌کنند؛ اما وقتی عزیزترین دارایی آن‌ها به خطر می‌افتد، چه مقدار از آن اصول باقی خواهد ماند؟
افلک این پرسش فلسفی را در دل خانواده‌ای متمول و بانفوذ مطرح کرده که به یکباره درمی‌یابند هیچ‌یک از دارایی‌ها و ارتباطاتشان قادر نیست امنیت را برای آن‌ها تضمین کند. اگرچه فیلم حیوانات را نمی‌توان یک بازگشت کاملاً بی‌نقص به دوران اوج فیلم‌هایی چون شهر و آرگو دانست، اما این پروژه بار دیگر به همان دغدغه همیشگی سازنده‌اش بازمی‌گردد: اینکه وقتی یک انسان در گوشه رینگ گیر می‌افتد و تحت فشار قرار می‌گیرد، واقعاً چه موجودی از آب درمی‌آید؟
علاقه‌مندان می‌توانند فیلم حیوانات (Animals) را هم‌اکنون با زیرنویس فارسی در نماوا تماشا کنند.
