از جشنواره فیلم مقاومت تا روایت‌های انسانی پشت خدمات جنگ
آیین پایانی نوزدهمین دوره جشنواره فیلم مقاومت، میزبان سخنانی بود که فراتر از یک مراسم سینمایی، تصویری تازه از پیوند هنر با تجربه‌های زیسته مردم ارائه داد. علیرضا زاکانی، شهردار تهران، در این برنامه از نگاهی سخن گفت که مقاومت را نه در یک چهره، بلکه در لایه‌های پنهان اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی جست‌وجو می‌کند. او تأکید کرد که دوربین فیلمسازان می‌تواند این گوشه‌های کمتر دیده‌شده را ثبت کرده و به زبان اثرگذار هنر به نمایش بگذارد.
مقاومت، راهبردی فراتر از یک واکنش زودگذر
شهردار تهران در ابتدای صحبت‌های خود با ابراز خرسندی از حضور در جمع پایانی این رویداد، از تلاش هنرمندان برای خلق آثار مرتبط با این مفهوم قدردانی کرد. او یادآور شد که همه کسانی که در ساخت این آثار نقش داشتند و مجموعه‌هایی که امکان برگزاری جشنواره را فراهم کردند، شایسته تقدیر هستند.
وی در تبیین برداشت خود از این واژه، سه مسیر پیش روی انسان و جامعه ترسیم کرد: مقاومت، سازش و تسلیم. به گفته او، مقاومت خود دو گونه است؛ اگر منفعلانه باشد، چیزی جز تحلیل رفتن نیروها به همراه ندارد، اما زمانی که فعال شود، بستر رسیدن به مقاصد یک جامعه را مهیا می‌سازد.
زاکانی با صراحت بیان کرد که این رویکرد یک راهبرد بنیادین است و نباید آن را یک تاکتیک مقطعی دانست. او تصریح کرد: مقاومت به‌خودی‌خود هدف نیست، بلکه مسیری برای رسیدن به اهداف عالی فرد و جامعه به شمار می‌رود. از نظر وی، سه ریشه اصلی یعنی ایمان، علم و خلاقیت، ستون‌های این راهبرد هستند و هرچه این مؤلفه‌ها در متن اجتماع تقویت شوند، دستاوردهای مؤثرتری حاصل خواهد شد.
هنر، آینه‌ای برای جلوه‌های گوناگون پایداری
شهردار تهران در ادامه، هنر را یکی از کارآمدترین ابزارها برای ریشه‌دار کردن فرهنگ مقاومت معرفی کرد. او معتقد است که هنر همزمان می‌تواند پایه‌های این فرهنگ را در میان مردم استوار کند، جلوه‌های آن را به تصویر بکشد و پیامدهایش را جاودانه سازد.
او خطاب به سینماگران گفت: مقاومت تنها یک صورت ندارد. در عرصه دفاع، امنیت، اقتصاد، فرهنگ و مسائل اجتماعی می‌توان جلوه‌های مختلف آن را مشاهده کرد. از نگاه او، هنرمندان قادرند این ابعاد را کشف کنند و با زبان اثرگذار هنر به نمایش بگذارند.
زاکانی برگزاری این جشنواره را فرصتی دانست تا فیلمسازان افزون بر بازگویی چهره‌های آشکار مقاومت، به ریشه‌ها، پیامدها و تجربه‌های انسانی آن نیز ورود کنند و از این راه به نهادینه شدن این فرهنگ در زندگی مردم یاری برسانند.
روایت‌های مغفول از خدمات به آسیب‌دیدگان جنگ
شهردار تهران در بخش دیگری از سخنانش، به سراغ تجربه‌ای رفت که به گفته او، خود می‌تواند دستمایه آثار سینمایی و مستند قرار گیرد. او درباره اسکان و خدمات‌رسانی به خانواده‌های آسیب‌دیده در جریان جنگ توضیح داد:
- در جنگ ۱۲روزه، نزدیک به ۳۰۰ نفر در ۱۱ هتل از این خدمات بهره‌مند شدند.
- در جنگ ۴۰روزه، شمار افراد تحت پوشش به بیش از ۹ هزار نفر در ۵۴ هتل رسید.
وی با تأکید بر اینکه پشت هر یک از این خدمات، روایت‌های انسانی فراوانی نهفته است، افزود که با نگاه به زندگی این خانواده‌ها و کسانی که به آن‌ها خدمت کردند، می‌توان ده‌ها سوژه ارزشمند برای تولید اثر پیدا کرد.
زاکانی همچنین از حضور ۱۹۰ روان‌شناس خبر داد که به مدت چهار ماه و بدون دریافت حتی یک ریال، در مراکز اسکان حضور یافتند و به افراد آسیب‌دیده از جنگ خدمات رایگان ارائه کردند. او توضیح داد که مدیریت این فعالیت‌ها با همراهی جمعی از استادان دانشگاه و حوزه انجام شده و تلاش بر این بوده که حمایت‌ها متناسب با وضعیت هر خانواده باشد.
در میان این افراد، کسانی بودند که عزیزان خود را از دست داده یا خانه‌هایشان ویران شده بود و امکان بازگشت به زندگی معمول را نداشتند. شهردار تهران در همین زمینه، خاطره یکی از متخصصان داوطلب را بازگو کرد که برای یاری‌رسانی از خارج کشور به ایران آمده بود. وقتی از این فرد پرسیدند چرا با وجود برخورداری از شرایط مناسب زندگی در خارج کشور، برای ارائه خدمات به ایران بازگشته است، پاسخ داد: در جایی زندگی می‌کنم که در آسایش هستم، اما وقتی کشور و مردمم مورد حمله قرار می‌گیرند، شایسته نیست من در آسایش بمانم. این متخصص نیز ماه‌ها بدون دریافت دستمزد در مراکز اسکان ماند و به خانواده‌های آسیب‌دیده خدمت کرد.
شهردار تهران در پایان با قدردانی دوباره از دست‌اندرکاران جشنواره و هنرمندان، خاطرنشان کرد که پرداخت هنری به ابعاد مختلف مقاومت می‌تواند به تقویت امید، پویایی و همبستگی اجتماعی کمک کند. او ابراز امیدواری کرد که هنرمندان با واکاوی ریشه‌ها و نتایج مقاومت، تصویری روشن از جامعه‌ای مقاوم، پویا و امیدوار ارائه کنند و این فرهنگ بیش از گذشته در زندگی مردم نهادینه شود.
