نگاهی به باطن جنگ در سینما؛ چرا «دیده‌بان» الگویی ماندگار است؟
سینمای جنگ همواره با چالش انتقال مفاهیم عمیق به مخاطب روبه‌رو است، اما برای عبور از سطح ظاهری حوادث و رسیدن به لایه‌های پنهان، چه راهکاری وجود دارد؟ هادی مقدم‌دوست، نویسنده و کارگردان سینما، در حاشیه جشنواره فیلم دفاع مقدس به این پرسش پاسخ داده و معتقد است که رمز ماندگاری در گروی درک درونی از واقعیت‌هاست، نه صرفاً بازنمایی ظاهر نبردها.
پژوهش؛ فراتر از جمع‌آوری اطلاعات
مقدم‌دوست درباره مهم‌ترین ویژگی یک فیلمنامه دفاع مقدسی برای برقراری ارتباط با نسل امروز گفت که مسائل گوناگونی اهمیت دارند، اما تحقیق و پژوهش جایگاه ویژه‌ای دارد. او توضیح داد که در این ژانر، پژوهش تنها به گردآوری داده‌ها محدود نمی‌شود، بلکه باید به «شناخت» بینجامد؛ شناختی که فیلمساز را با ظاهر و باطن موضوع جنگی روبه‌رو کند.
وی ادامه داد: زمانی می‌توان یک موضوع دفاع مقدسی را به‌درستی روایت کرد که نویسنده و کارگردان نسبت به واقعیت آن موضوع شناخت حقیقی پیدا کرده باشند.
«دیده‌بان»؛ فیلمی که حق مطلب را ادا کرد
این کارگردان در پاسخ به اینکه کدام فیلمنامه دفاع مقدسی یک الگوی ماندگار محسوب می‌شود، از فیلم «دیده‌بان» نام برد. او این اثر را در موضوع خودش کامل دانست و تأکید کرد که «دیده‌بان» به‌درستی از عهده بیان مفاهیم برآمده است.
مقدم‌دوست درباره دلیل ماندگاری این فیلم توضیح داد که مهم‌ترین ویژگی آن، درک صحیح از مقوله جنگ است. به گفته وی، در این فیلم تنها جنبه‌های بیرونی فضای جنگی به تصویر کشیده نشده، بلکه ماهیت درونی موضوع نیز به‌خوبی شناخته شده است.
او افزود که ابراهیم حاتمی‌کیا در این فیلم به درکی راستین از جهان دفاع مقدس دست یافته و همین امر باعث شده تا اثر بتواند موضوع خود را به شکلی جامع‌تر روایت کند. مقدم‌دوست همچنین با اشاره به اینکه «دیده‌بان» نسبت به برخی آثار دیگر کمتر مورد توجه قرار گرفته، ابراز امیدواری کرد که این فیلم بیش از پیش دیده شده و درباره ظرفیت‌های آن بحث شود.
لزوم فهم عمیق برای پیوند با نسل جدید
مقدم‌دوست در پایان سخنان خود بر این نکته تأکید کرد که اگر سینمای دفاع مقدس قصد دارد با نسل جدید ارتباط بگیرد، پژوهش نباید صرفاً یک مرحله تشریفاتی در تولید باشد. به باور او، این فرایند باید به درک عمیق فیلمساز از آدم‌ها، موقعیت‌ها، اوضاع جنگ و معنای نهفته در آن منجر شود.
