از اسکار تا مارول؛ فیلم‌بردار مرد آهنی مرز میان خلاقیت و ماشین را ترسیم کرد
وقتی صحبت از آینده سینما و ترکیب هنر با تکنولوژی می‌شود، کمتر کسی به اندازه متیو لیباتیک، فیلم‌بردار سه بار نامزد جایزه اسکار، صلاحیت اظهار نظر دارد. او که پیش‌تر در آثار شاخصی مانند *Iron Man* و *Black Swan* حضور داشته، اخیراً در جشنواره فیلم Evolution Mallorca دیدگاه‌های خود را درباره ورود هوش مصنوعی به صنعت فیلم‌سازی مطرح کرد. لیباتیک بر این باور است که ماشین‌ها هرچقدر هم پیشرفته شوند، قادر به بازآفرینی جادوی حضور یک انسان روی پرده نقره‌ای نخواهند بود.
مارول در برابر هوش مصنوعی
در گفت‌وگوی اخیر لیباتیک با *Variety*، او با لحنی صریح درباره موج نگرانی‌ها از تسلط هوش مصنوعی بر سینمای ابرقهرمانی توضیح داد. نقل‌قول کلیدی او در این باره بسیار تأمل‌برانگیز است: «هوش مصنوعی جایگزین سینما نخواهد شد. چیزی که ممکن است جایگزینش شود، مارول است.»
لیباتیک معتقد است که استودیوهای غول‌پیکری مانند مارول و دی‌سی به دلیل هزینه‌های بسیار بالای جلوه‌های بصری، ممکن است ناچار شوند از این ابزار بیشتر بهره ببرند. با این حال او باور ندارد که مدیران این شرکت‌ها بخواهند به‌زودی قهرمانان محبوب خود را با شخصیت‌های کاملاً دیجیتالی عوض کنند. چرا که پیوند میان مردم و قهرمانانی مانند مرد آهنی، فراتر از یک شبیه‌سازی کامپیوتری است.
لمس‌ناپذیری هنرپیشه‌های انسانی
برای درک بهتر اینکه چرا بازیگران جایگاه ویژه‌ای دارند، لیباتیک به نقش‌آفرینی‌های چهره‌هایی مانند کریس ایوانز و رابرت داونی جونیور اشاره کرد. این دو هنرمند به شخصیت‌های خود هویت و عمق بخشیدند؛ چیزی که به گفتۀ او باعث شده مخاطبان عاشق آن‌ها شوند. او در توضیح این مطلب می‌گوید:
«فکر نمی‌کنم قرار باشد یک بلک ویدو یا بت‌وومن با بازی تیلی نوروود داشته باشیم. نمی‌توانید به من بگویید شخصیتی ساخته‌شده با هوش مصنوعی می‌تواند کاری را انجام دهد که رابرت پتینسون انجام می‌دهد. چنین چیزی ممکن است؟ خیر، ممکن نیست.»
او همچنین در بخش دیگری از سخنانش به فیلم *۳۰۰* اثر زک اسنایدر اشاره کرد. این فیلم که بر پایه پرده سبز و محیط‌های کاملاً دیجیتالی بنا شده بود، از دیدگاه این فیلم‌بردار باسابقه می‌توانست امروزه با کمک ابزارهای هوش مصنوعی به شکلی متفاوت ساخته شود. با این وجود، او تأکید دارد که نفس تولید انبوه تصاویر چشمگیر اهمیتی ندارد، بلکه کلید موفقیت در برقراری ارتباط عمیق انسانی میان اثر سینمایی و تماشاگر نهفته است.
آزمایش‌های مشترک با دارن آرونوفسکی
گفتگوهای لیباتیک تنها به نقد وضعیت موجود محدود نشد و او بخشی از برنامه‌های آینده‌اش را نیز فاش کرد. این مدیر فیلم‌برداری که سابقه درخشانی در همکاری با کارگردان مؤلفی چون دارن آرونوفسکی در فیلم‌هایی مثل *Black Swan* و *The Wrestler* دارد، از تمایل هر دوی آن‌ها برای یادگیری عمیق‌تر در مورد تکنولوژی‌های جدید خبر داد.
او درباره دورخیز بعدی آن‌ها برای ساخت پروژه‌ای تازه می‌گوید:
«به‌زودی یک آزمایش انجام می‌دهیم. من اعتقاد دارم هرچه اطلاعات بیشتری در اختیار سیستم قرار دهید، احتمال اینکه به چیزی که دنبالش هستید برسید بیشتر می‌شود. او می‌خواهد ببیند با کمترین میزان دخالت چه کاری می‌توان انجام داد و هر دوی ما می‌خواهیم بیشتر درباره این فناوری یاد بگیریم.»
آرونوفسکی علاقه وافری به کشف ظرفیت‌های هوش مصنوعی از طریق استودیوی اختصاصی خود با نام *Primordial Soup* دارد که با همکاری *Google DeepMind* فعالیت می‌کند. با وجود تمام این پیشرفت‌های فنی، لیباتیک خاطرنشان کرد که این پروژه مشترک کماکان یک فیلم واقعی با حضور بازیگران و عوامل انسانی باقی خواهد ماند.
نگرانی از آینده شغلی و سرقت هنری
با وجود تمام نگاه‌های مثبت به این ابزار، چالش‌های اخلاقی و شغلی همواره وجود دارند. لیباتیک در این رابطه به دو حوزۀ مهم اشاره کرد:
- بیکاری متخصصان: او اعتراف کرد که خودش از این سیستم در مرحله پس‌تولید و برای کارهایی مثل اصلاح نویزها و انعکاس‌های ناخواسته نور استفاده کرده است، اما از اینکه این ابزارها فرصت‌های شغلی را از بین می‌برند ابراز تأسف عمیق کرد.
- سوءاستفاده از سبک هنرمندان: لیباتیک از ارسال ویدئوهایی خبر داد که در آن‌ها از سیستم‌های هوش مصنوعی خواسته شده بود تا تصاویری با «سبک فیلم‌برداری او» شبیه‌سازی کنند. او این مسئله را تهدیدی جدی برای مالکیت خلاقانه هنرمندان می‌داند.
در پایان، این فیلم‌بردار شهیر تأکید کرد که تاکنون هیچ اثر دیجیتالی نتوانسته او را واقعاً تحت تأثیر قرار دهد. از نظر او، عنصر انسانی، ذوق شخصی و نگاه خلاقانه فیلم‌ساز است که به هر اثر سینمایی هویتی منحصربه‌رد می‌بخشد، ویژگی‌هایی که به هیچ وجه توسط شبیه‌سازهای رایانه‌ای قابل دستیابی نیستند.
