وداع تصویرگر موج و خارا؛ سلیمان میناسیان در ۹۵ سالگی چشم بست
دوربینی که روزی رنج ساکنان آسایشگاه جذامیان و زوایای «خشت و آینه» را ثبت کرده بود، برای همیشه خاموش شد. سلیمان میناسیان، یکی از چهره‌های شاخص پشت دوربین در تاریخ سینمای ایران، در سن ۹۵ سالگی و در شهر لندن دار فانی را وداع گفت. این فیلمبردار پیشکسوت که نامش با برخی ماندگارترین مستندها و فیلم‌های داستانی دهه‌های سی و چهل خورشیدی گره خورده، در سال‌های پایانی عمر خود در انگلستان اقامت داشت. انتشار این خبر نخستین‌بار از سوی پرویز جاهد، منتقد و پژوهشگر سینما، صورت گرفت که آن را با استناد به اطلاع‌رسانی دختر این هنرمند در صفحه شخصی خود اعلام کرد.
تصویرگر آثار ماندگار گلستان و فرخزاد
فعالیت‌های حرفه‌ای میناسیان در عرصه سینمای ایران عمدتاً با همکاری نزدیک با ابراهیم گلستان شکل گرفت و به بلوغ رسید. نخستین ثمره این همراهی، مدیریت تصویربرداری مستند «موج، مرجان، خارا» بود که مسیر را برای مشارکت در پروژه‌های بعدی همچون «تپه‌های مارلیک» و «گنجینه‌های گوهر» هموار کرد. با این حال، اوج درخشش او در کارنامه حرفه‌ای‌اش به سال ۱۳۴۱ بازمی‌گردد؛ زمانی که لنز دوربین او در مستند «خانه سیاه است» به کارگردانی فروغ فرخزاد، روایتگر زندگی بیماران آسایشگاه باباباغی تبریز شد و اثری جاودانه در تاریخ مستندسازی کشور بر جای گذاشت.
سه سال پس از آن تجربه موفق، در سال ۱۳۴۴، میناسیان بار دیگر مهارت خود را در قاب‌بندی فیلم داستانی «خشت و آینه» به نمایش گذاشت تا نامش به‌عنوان فیلمبردار این اثر مهمِ گلستان تثبیت شود. او علاوه بر فعالیت‌های فردی، با مشارکت برادرش هراند که در زمینه صدابرداری تخصص داشت، استودیوی «چاپلین فیلم» را بنیان نهاد. حضور در تولید فیلم‌های «طلوع» و «فریاد» از دیگر دستاوردهای اوست که در میان آن‌ها، فیلمبرداری «طلوع» توانست جایزه بهترین فیلمبرداری نخستین دوره جشنواره سپاس را نصیب وی کند.
از رشت تا لندن؛ سال‌های دوری و هنر نقاشی
سلیمان میناسیان در سال ۱۳۱۰ در شهر رشت و در یک خانواده ارمنی‌تبار دیده به جهان گشود. او برخلاف بسیاری از هم‌نسلانش، دانش فیلمبرداری را نه در کلاس‌های آکادمیک، بلکه به شیوه‌ای تجربی و در بطن تعامل با گلستان آموخت. مسیر زندگی او اما در میانسالی دستخوش تغییراتی اساسی شد؛ وی در سال ۱۳۵۹ برای نخستین‌بار ایران را به مقصد انگلستان ترک کرد و اگرچه در سال ۱۳۶۷ به میهن بازگشت، اما این اقامت دیری نپایید و پس از حدود پنج سال بار دیگر راهی لندن شد تا آخرین روزهای عمر خود را در آنجا سپری کند. در این سال‌های پایانی، او هنر نقاشی پرتره را نیز به فعالیت‌های هنری خود افزوده بود.
اهمیت جایگاه میناسیان در تاریخ سینمای ایران زمانی بیشتر نمایان شد که پرویز جاهد در سال ۱۳۸۵، مستندی با عنوان «سلیمان میناسیان، مردی با دوربین فیلمبرداری» را تولید کرد. این اثر به بررسی دقیق زندگی حرفه‌ای او و به‌ویژه تجربیاتش در همکاری با ابراهیم گلستان می‌پردازد و اکنون به منبعی ارزشمند برای علاقه‌مندان به تاریخ سینمای مستند ایران تبدیل شده است. با درگذشت او، یکی از آخرین بازماندگان نسل طلایی فیلمبرداران ایران که شاهد شکل‌گیری جریان‌های هنری مهمی بودند، از میان ما رفت.
