توکیو در آستانه چهل‌سالگی؛ بازنگری در نقشه راه جهانی جشنواره
در آستانه برگزاری چهلمین دوره یکی از معتبرترین رویدادهای سینمایی آسیا، نگاه‌ها به مدیریت آن دوخته شده است؛ جایی که هیساماتسو تاکئو، سکان‌دار جشنواره بین‌المللی فیلم توکیو، از تصمیمی راهبردی برای بازتعریف هویت جهانی این جشنواره سخن می‌گوید. پس از پایان سی و نهمین دوره، زمان آن رسیده که این رویداد با اتکا به ظرفیت‌های منحصربه‌فرد پایتخت ژاپن، مسیر خود را تا افق پنجاهمین سالگرد ترسیم کند؛ مسیری که قرار است توکیو را نه‌تنها در قاره کهن، که در سطح بین‌الملل به جایگاهی تازه برساند.
ارزیابی دوباره در رقابت با همسایگان
هیساماتسو تاکئو با اشاره به پایان سی و نهمین دوره عنوان کرد که این جشنواره بین‌المللی پیش از چهلمین سالگرد خود که سال آینده برگزار می‌شود، جایگاه خود را در عرصه بین‌المللی دوباره ارزیابی خواهد کرد. او معتقد است خط‌مشی‌ای که از این رهگذر ترسیم می‌شود، چشم‌انداز حرکت جشنواره برای دهه پیش‌رو و تا پنجاهمین دوره را روشن می‌سازد.
مدیر جشنواره توکیو با یادآوری رشد کمی آثار حاضر یادآور شد که امسال ۲۰۴ فیلم در بخش‌های مختلف به نمایش درآمد، در حالی که این رقم در سال گذشته ۱۸۴ فیلم بود. او با صراحت از نوعی رقابت نزدیک با جشنواره بین‌المللی فیلم بوسان سخن گفت و افزود به دلیل مجاورت جغرافیایی و هم‌زمانی تقویمی، وقت آن رسیده که رویداد متبوعش سهم خود را در آسیا و جهان بازنگری کند.
توکیو؛ شهری که باید به جهان معرفی شود
هیساماتسو با واکاوی تجربه جشنواره‌های بزرگی چون کن و ونیز که با جذابیت شهرهای میزبان گره خورده‌اند، بر لزوم بهره‌گیری از پتانسیل‌های پایتخت ژاپن تأکید کرد. به گفته او، توکیو شهری پویا و چندوجهی است که در آن سنت و مدرنیته در کنار هم زندگی می‌کنند و فرهنگ رسمی با جریان‌های زیرزمینی تلاقی دارد؛ ویژگی‌هایی که به باور مدیر جشنواره باید با جدیت بیشتری به نمایش جهانی گذاشته شوند.
ساختار برگزاری این رویداد نیز در گفتار او بی‌تأثیر نبود. جشنواره توکیو زیر چتر «یونی ژاپن» اداره می‌شود؛ نهادی که مدیریت بازار جشنواره و مجموعه‌ای از برنامه‌های تبلیغاتی و پشتیبانی بین‌المللی را نیز بر عهده دارد. هیساماتسو بر این باور است که این سه بخش نیازمند همکاری تنگاتنگ‌تری هستند تا فیلمسازان و تهیه‌کنندگان پس از نمایش اثر در جشنواره نیز در بازارهای گوناگون حضور یابند و چرخه حیات فیلم تداوم یابد.
توازن میان صادرات و واردات فرهنگی
مدیر جشنواره توکیو برقراری تعادل میان دو وظیفه را ضروری دانست؛ نخست آوردن آثار خارجی برای تماشاگران داخلی و دوم بردن سینمای محلی به عرصه‌های برون‌مرزی. او خاطرنشان کرد امروز توجیه مناسبی برای عرضه تولیدات ژاپنی در خارج از کشور وجود دارد؛ برای نمونه ژاپن در بازار فیلم کن امسال کشور افتخاری بود و بیش از ۳۰ فیلم ژاپنی در جشنواره بین‌المللی فیلم بوسان روی پرده رفت.
وی افزود دولت ژاپن در آینده از سیاست حمایتی کل صنعت محتوا پشتیبانی خواهد کرد و این نگاه تنها به سینما محدود نخواهد ماند. هیساماتسو همچنین نسبت به خطر تهی شدن از شخصیت هشدار داد و گفت حتی جشنواره‌های شناخته‌شده بین‌المللی ریشه عمیقی در فرهنگ بومی دارند و رویکرد صرفاً جهانی آنها را از اصالت می‌اندازد. از همین رو به تعبیر او، نگاه «جهانی-محلی» در سال‌های پیش‌رو اهمیت دوچندان می‌یابد.
برنامه امسال در تضاد با جریان اصلی
در هنگامه‌ای که بسیاری از جشنواره‌ها به سمت سرگرمی و جریان اصلی متمایل شده‌اند، توکیو آثار هنری را سرلوحه خود نگاه داشته است. سی و نهمین دوره با فیلم «سوکیاکی» ساخته ززه تاکاهیسا گشایش می‌یابد و «گودزیلا منهای صفر» به کارگردانی یامازاکی تاکاشی محور اصلی رویداد است. پایان‌بخش جشنواره نیز «مستعمره» ساخته یئون سنگ-هو خواهد بود؛ فیلمسازی که پیش‌تر با «قطار به بوسان» شناخته شد.
هیساماتسو در سخنان پایانی خود درباره انتخاب این آثار توضیح داد:
- این فیلم‌ها بر اساس شایستگی‌های فردی‌شان از میان نامزدهایی که در نظر داشتیم انتخاب شدند و انتخاب آنها برمبنای یک استراتژی تعیین شده برای تغییر هویت جشنواره به سمت خاصی نبود.
