سایه یک پیام بر آنتن صداوسیما؛ از ۱۳۶۵ تا چهار دهه بعد
انتشار یک مستند تازه، بازنشر ویدئویی جنجالی از قطع سخنان یک مجری مذهبی و شنیده‌شدن ترانه‌ای قدیمی با صدای گوگوش، همگی دست‌به‌دست هم داده‌اند تا پرونده اختلال در پخش برنامه‌های تلویزیونی کشور دوباره گشوده شود. اما در میان این رخدادهای اخیر، شباهت عجیب دو اتفاق در فاصله‌ای ۳۹ ساله، توجه‌ها را به خود جلب کرده است؛ یکی مربوط به شهریور ۱۳۶۵ و دیگری مربوط به دی‌ماه ۱۴۰۴ که در هر دو، پیام و تصویر رضا پهلوی به شکلی غیرمنتظره بر صفحه تلویزیون‌های ایرانی ظاهر شد.
انتشار پیامی در پاییز ۶۵ از زبان ولیعهد جوان
در پانزدهمین روز از شهریور سال ۱۳۶۵ خورشیدی، برابر با ششم سپتامبر ۱۹۸۶ میلادی، روزنامه واشنگتن‌پست در گزارشی با تیتر «Shah's Son Surprises TV Viewers in Iran» خبر از رویدادی عجیب داد. طبق این گزارش، سخنرانی یازده دقیقه‌ای خطاب به شهروندان ایرانی از سوی رضا پهلوی که در آن زمان ۲۵ سال سن داشت، از دو کانال تلویزیونی داخل کشور پخش شده است. به نوشته آن روزنامه، مقام‌های رسمی ایران هرگز درباره چگونگی این پخش غیرقانونی توضیحی ندادند، اما باور عمومی بر این بود که جریان برنامه‌های معمول با کمک یک فرستنده پنهان در درون مرزها قطع و تصویر جدید جایگزین شده است.
همچنین در همان مقطع، تشکیلاتی ناشناخته با عنوان «سازمان پرچم آزادی» اعلام کرد که مسئولیت رساندن آن نوار ویدئویی به ایران را بر عهده داشته است. چند ماه بعد و در فصل پاییز همان سال، باب وودوارد که نامش به‌عنوان روزنامه‌نگار در واشنگتن‌پست ثبت شده، افشا کرد که پخش ناگهانی این پیام، یکی از عملیات‌هایی بوده که سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) پشتیبانی کرده است. وودوارد در نوشته خود به کمک فنی و در اختیار گذاشتن یک دستگاه فرستنده کوچک و قابل‌حمل برای اجرای آن عملیات اشاره کرده بود.
چهار دهه بعد؛ پیام دوباره از راه ماهواره رسید
سی‌ونُه سال پس از آن ماجرا، در تاریخ ۲۸ دی ۱۴۰۴، واقعه‌ای مشابه رخ داد. در این روز، پیام رضا پهلوی به همراه تصاویر او در حالی به نمایش درآمد که پخش ماهواره‌ای برخی شبکه‌های صداوسیما دچار اختلال شده بود. این بار اما ماجرا جنبه‌ای دیگر داشت و به گونه‌ای رقم خورد که روابط عمومی سازمان صداوسیما ناگزیر به ارائه توضیح شد.
بر اساس آنچه این نهاد اعلام کرد، برنامه‌های تلویزیون روی ماهواره اینتل‌ست برای چند لحظه در تعدادی از مناطق کشور با مشکل مواجه شد و پخش دچار نقص گردید. پس از آن، خبرگزاری تسنیم در گزارش تکمیلی خود این رخداد را «جنگ سیگنالی» نامید و علت اصلی را ارسال سیگنال اخلالگر با توان بالا روی فرکانس مورد استفاده دانست. به این ترتیب، پیام و تصویر یادشده از طریق همین اختلال در سیگنال دریافتی، به دست مخاطبان رسید.
شباهت در نتیجه، تفاوت در شیوه وقوع
با وجود آنکه هر دو اتفاق در سال‌های ۱۳۶۵ و ۱۴۰۴ به دیده‌شدن پیام رضا پهلوی در تلویزیون ایران انجامید، اما روش‌های به‌کاررفته در آن‌ها یکسان نبود. در رویداد نخست، یک فرستنده مخفی در داخل مرزها مسئول پخش پیام و جایگزینی برنامه تلویزیونی بود و در رویداد دوم، روابط عمومی صداوسیما اختلال عمدی یک منبع ناشناس در پخش ماهواره‌ای شبکه‌ها را عامل ماجرا دانست.
به این شکل، فاصله ۳۹ ساله میان این دو رخداد نشان داد که با وجود تغییر ابزارها و مسیرهای ارسال تصویر، برخی شباهت‌های رسانه‌ای هم‌چنان در یادها بازتولید می‌شوند و ساختار پخش برنامه‌ها همواره می‌تواند در برابر عوامل بیرونی آسیب‌پذیر باشد.
