نگاه خردمندان به بحران فیلمنامه در شبکه خانگی و حسرت اثر جنگی کیارستمی
سینمای ایران این روزها با پدیده‌ای روبه‌رو است که از نگاه برخی فیلم‌سازان، بیش از آنکه بازتاب واقعیت باشد، تصویری هراس‌آور از جامعه ترسیم می‌کند. محمدرضا خردمندان، کارگردان باسابقه، در گفت‌وگویی به تشریح دیدگاه‌های خود درباره وضعیت فعلی شبکه نمایش خانگی پرداخته و هم‌زمان از آرزوی برآورده‌نشده سینما برای ثبت نگاه عباس کیارستمی به جنگ سخن به میان آورده است. او که اکنون مشغول طراحی قصه‌ای تازه برای پلتفرم‌های خانگی است، معتقد است ریشه بسیاری از مشکلات را باید در متن فیلمنامه‌ها جست‌وجو کرد.
پروژه‌ای تازه با محوریت خانواده و درام اجتماعی
خردمندان درباره فعالیت کنونی خود توضیح داد که در حال شکل‌دهی به ایده‌ای برای یک مجموعه در شبکه نمایش خانگی است. پس از قطعی شدن نگارش متن، این پروژه وارد مرحله ساخت خواهد شد. به گفته وی، خط اصلی داستان در فضای اجتماعی، درام و خانوادگی تعریف می‌شود. او ترجیح داده است تا پیش از نهایی شدن جزئیات و قطعی شدن شرایط، اطلاعات بیشتری از طرح بعدی خود ارائه ندهد و تمام همت خود را بر همین کار متمرکز کند.
reality سازی اغراق‌شده؛ زنگ خطری برای نویسندگان
این کارگردان در واکنش به موج رو به رشد خشونت، قتل، خیانت و روابط موازی در آثار نمایشی، این گرایش را یکی از کاستی‌های اساسی در عرصه نویسندگی دانست. از نظر او، پدیدآورندگان گاهی می‌پندارند که تنها راه جذب بیننده، استفاده از شوک‌های کاذب و اتفاق‌های بزرگ و غیرواقعی است. در واقع، گویی برخی نویسندگان پیشبرد داستان را تنها در خلق حوادثی می‌بینند که تماشاگر را مبهوت کند.
وی با اشاره به اینکه این معضل ریشه در ناتوانی برخی متون دارد، اظهار داشت: اگر نگارش فیلمنامه جدی‌تر گرفته شود و اهالی قلم با دغدغه‌های واقعی‌تر به زندگی مردم و اتفاقات کوچه و خیابان نزدیک شوند، دیگر شاهد این حجم از رخدادهای عجیب و دور از ذهن در قاب تلویزیون نخواهیم بود. روایت واقعیت‌های جامعه، هم به شهامت نیاز دارد و هم به مهارت. هنرمند باید بتواند قصه‌هایی برآمده از بطن زندگی ایرانی را بازگو کند.
بررسی تولیدات یک تا دو سال اخیر نشان می‌دهد که قتل، تجاوز و اتفاق‌های هولناک به عنصری پرتکرار بدل شده‌اند. خردمندان تأکید می‌کند که فضای سریال‌ها از جامعه تا حدی ترسناک شده و انگار تصویری غیرواقعی از ایران می‌سازد. او بر این باور است که برای بهبود وضعیت، باید سرمایه‌گذاری مالی و معنوی بیشتری روی فیلمنامه صورت گیرد. بخشی از مسئولیت نیز بر دوش سازندگان است تا سطح سلیقه مخاطب را بالا ببرند و برای جلب توجه به هر روشی متوسل نشوند.
«وراپام»؛ تلاشی برای صدور واقعیت جنگ به جهان
در بخش دیگری از سخنانش، خردمندان به تهیه‌کنندگی فیلم کوتاه «وراپام» با موضوع جنگ اشاره کرد که در جشنواره فیلم کوتاه حضور داشته است. ایده این اثر در روزهایی شکل گرفت که جنگ و حمله به کلانتری‌ها و پاسگاه‌ها جریان داشت؛ موقعیت‌هایی که با وجود دردناک‌بودن، از ظرفیت سینمایی بالایی برخوردار بودند. او که اعتقاد دارد زبان فیلم کوتاه جهانی است، در طراحی قصه تلاش کرد تا امکان برقراری ارتباط با مخاطب بین‌المللی را فراهم کند. به باور وی، این فیلم با کمترین میزان دیالوگ و در کوتاه‌ترین زمان، می‌تواند سفیر خوبی برای معرفی موقعیت‌های جنگی ایران باشد و تصویری واقع‌گرایانه برای ساکنان خارج از مرزها ارائه دهد.
هر کسی حق دارد درباره جنگ بسازد
این فیلم‌ساز در پاسخ به نگرانی‌ها درباره نگاه‌های سفارشی به مقوله جنگ، بر کیفیت اثر به عنوان تنها معیار ارزیابی تأکید کرد. او افزود: اگر کاری ضعیف تولید شود، قطعاً با پرسش‌هایی درباره انگیزه‌های سفارشی مواجه می‌شود. خردمندان با صراحت اعلام کرد که هر فردی با هر رویکرد و سلیقه‌ای باید اجازه ساخت فیلم درباره جنگ را داشته باشد. به گفته او، نباید این موضوع گزینشی شود و هر کسی که دغدغه این سرزمین را دارد، حتی اگر با نگاه رسمی همسو نباشد، باید بتواند فیلم خود را بسازد.
او با یادآوری مصاحبه‌ای از عباس کیارستمی که در آن از علاقه‌اش به ساخت فیلمی درباره جنگ ایران و عراق با نگاه شخصی‌اش گفته بود، افزود: «من همچنان حسرت فیلم ساخته‌نشده عباس کیارستمی درباره جنگ را با خودم دارم.» خردمندان معتقد است باید با نگاه بازتری به این مقوله پرداخت و از تنگ‌نظری دوری کرد؛ چرا که جنگ مسئله‌ای عمیق، ملی و تاریخی است و در آینده، آثار سینمایی یکی از معیارهای قضاوت درباره این دوره خواهند بود. اگر این تصویر تنها از یک کانال مشخص عبور کند، نمی‌تواند بازتاب‌دهنده نگاه کامل و متنوع جامعه باشد.
