اوج تاریخی صنعت انیمه؛ ثبت رکورد ۲۸.۲ میلیارد دلار در بازار جهانی
تازه‌ترین برآوردهای ارائه‌شده در حاشیه جشنواره بین‌المللی فیلم توکیو نشان می‌دهد که صنعت پویانمایی ژاپن وارد دوران تازه‌ای از شکوفایی مالی شده است. بر اساس داده‌های اولیه‌ای که «ماساهیرو هاسه‌گاوا»، سردبیر گزارش سالانه انجمن انیمیشن ژاپن، در رویداد TIFFCOM تشریح کرد، گردش مالی جهانی این هنر برای نخستین بار به رقم خیره‌کننده ۴.۴۵ تریلیون ین معادل ۲۸.۲ میلیارد دلار رسیده است. این جهش ۱۵.۸ درصدی نسبت به سال قبل، در حالی ثبت شده که توازن قدرت میان تماشاگران داخلی و مخاطبان خارجی بیش از پیش به نفع بازارهای بین‌المللی سنگینی می‌کند؛ جایی که اکنون بیش از نیمی از درآمد کل این صنعت پررونق از خارج از مرزهای ژاپن تأمین می‌شود.
رشد هم‌زمان داخلی و خارجی و عبور از مرز ۵۷ درصد
بررسی‌های آماری حاکی از آن است که سرعت توسعه بازار انیمه با ثبت رکوردی تازه، حتی از رشد ۱۵.۷ درصدی سال ۲۰۲۴ نیز فراتر رفته است. در بخش بازارهای خارجی، درآمدها با افزایش ۱۷.۲ درصدی به ۲.۵۴ تریلیون ین معادل ۱۶.۱ میلیارد دلار بالغ شده است. هم‌زمان، بازار داخلی ژاپن که سال‌ها با رشد کندی دست‌وپنجه نرم می‌کرد، با جهش ۱۴.۱ درصدی توانست به درآمد ۱.۹۱ تریلیون ین معادل ۱۲.۱ میلیارد دلار دست یابد.
این تحولات باعث شده تا سهم بازارهای بین‌المللی از ۵۶.۵ درصد در سال گذشته به ۵۷.۱ درصد ارتقا یابد. نکته قابل‌توجه اینجاست که سال ۲۰۲۵ روند معکوس سال‌های قبل را تجربه کرده است؛ در سال ۲۰۲۴ رشد بازار داخلی تنها ۴.۶ درصد بود، اما اکنون هر دو بخش داخلی و خارجی توانسته‌اند رشد چشمگیری را ثبت کنند. درآمد خارجی صنعت انیمه نخستین بار در سال ۲۰۲۳ از بازار داخلی پیشی گرفت و این شکاف هر سال عمیق‌تر شده است. البته هاسه‌گاوا هشدار داد که نوسانات نرخ ارز و شرایط اقتصادی حاکم بر جهان می‌توانند در مقایسه مستقیم این ارقام تأثیرگذار باشند.
دو شاخص کلیدی و وضعیت استودیوها
انجمن انیمیشن ژاپن برای سنجش دقیق این صنعت از دو معیار متفاوت بهره می‌برد. معیار نخست تمام هزینه‌هایی را که مصرف‌کنندگان صرف تولیدات تلویزیونی و سینمایی، سرویس‌های استریم، کالاهای جانبی، موسیقی و رویدادهای زنده می‌کنند، در بر می‌گیرد. شاخص دوم اما به‌طور مستقیم بر درآمد خود استودیوهای انیمیشن‌سازی تمرکز دارد.
درآمد مستقیم استودیوهای ژاپنی با رشد ۸.۴ درصدی به رکورد ۵۰۵.۵ میلیارد ین معادل ۳.۲ میلیارد دلار رسیده است؛ هرچند این نرخ نسبت به افزایش ۹.۱ درصدی سال ۲۰۲۴ اندکی کندتر بوده است. سهم فعالیت‌های بین‌المللی از درآمد استودیوها نیز از ۲۵.۵ درصد در سال گذشته به ۲۷.۹ درصد افزایش یافته است. هاسه‌گاوا در این‌باره توضیح داد که بسیاری از استودیوها به‌طور مستقیم با شرکای خارجی وارد معامله نمی‌شوند و همین موضوع باعث محدود ماندن سهم آن‌ها شده است. او در بخشی از سخنان خود تأکید کرد:
ایده اینکه استودیوها مالکیت آثار خود را حفظ کنند و برای کسب درآمد، مدیریت آن‌ها را برعهده بگیرند، هر سال بیشتر از گذشته مورد توجه قرار می‌گیرد.
سلطه بر گیشه و جداول IMDb
محبوبیت جهانی آثار ژاپنی تنها به آمارهای مالی محدود نمی‌شود و در رتبه‌بندی‌های کاربری نیز کاملاً مشهود است. بر اساس داده‌های وب‌سایت IMDb، از میان ۳۰۰ سریال برتر با بیشترین آرای کاربران، ۱۰۰ عنوان متعلق به انیمه‌های ژاپنی است. همچنین ۹ اثر ژاپنی موفق شده‌اند در میان ۲۰ سریال برتر این فهرست جای بگیرند. در این میان، انیمه Attack on Titan با کسب بیش از ۷۲۶ هزار رأی در جایگاه نخست ایستاده و بالاتر از سریال «ریک و مورتی» قرار گرفته است. پس از آن نیز Death Note در رتبه سوم و One Piece در رتبه نهم دیده می‌شوند.
هاسه‌گاوا با اشاره به اینکه اخیراً گزارشی دیده که نشان می‌داد یکی از انیمه‌های ژاپنی در رتبه دوم جهانی قرار گرفته است، معتقد است پویانمایی این کشور سرانجام به جایگاه شایسته و مورد انتظار خود در عرصه بین‌المللی دست پیدا کرده است.
چشم‌انداز ۲۰۳۳ و اولویت‌های جدید
این موفقیت‌های پیاپی با راهبرد کلان دولت ژاپن برای توسعه صادرات فرهنگی گره خورده است. دولت قصد دارد تا سال ۲۰۳۳ ارزش صادرات محصولات سرگرمی را به ۲۰ تریلیون ین معادل ۱۲۶.۹ میلیارد دلار برساند که از این میزان، انتظار می‌رود ۶ تریلیون ین معادل ۳۸.۱ میلیارد دلار تنها توسط انیمه محقق شود. گزارش‌ها نشان می‌دهد محصولات فرهنگی ژاپن در سال ۲۰۲۴ حدود ۶.۱ تریلیون ین معادل ۳۸.۷ میلیارد دلار در بازارهای خارجی درآمد داشته‌اند که سهم انیمه از آن حدود یک‌سوم بوده است.
در حالی که انیمه همواره در داخل ژاپن محرکی برای فروش محصولات جانبی بوده، موفقیت خارجی آن عمدتاً بر پایه تماشای اثر شکل گرفته است. حالا هدف بعدی، تمرکز بر فروش کالاها و ارائه خدمات به طرفداران سراسر دنیا است. انیمه‌های خانوادگی که در ژاپن میان نسل‌های مختلف شناخته‌شده هستند، ظرفیت بالایی برای این انتقال ساختار تجاری دارند. در پایان این نشست، کازوکو ایشیکاوا، رئیس انجمن انیمیشن ژاپن، بر ضرورت بهبود فضای کاری و ایجاد محیطی آرام برای خالقان آثار تأکید کرد.
