«حمله بزرگ»؛ فیلم جنگی گران‌قیمت دهه ۲۰۰۰ که در گیشه شکست خورد

گاهی هالیوود در اقتباس از حماسه‌های واقعی جنگ، به موفقیت‌های بزرگی رسیده است. کلینت ایستوود (Clint Eastwood) شاید آرزو می‌کرد فیلم کم‌دیده‌شده‌اش درباره جنگ جهانی دوم، «نامه‌هایی از ایووجیما» (Letters from Iwo Jima)، مخاطبان بیشتری داشت؛ با این حال نقدهای آن درخشان بود. در سال‌های اخیر، سام مندس (Sam Mendes) از خاطرات پدربزرگش درباره خدمت در جنگ جهانی اول الهام گرفت و فیلم تحسین‌شده «۱۹۱۷» را ساخت، و حتی دشوارترین تولید سام الیوت (Sam Elliott)، فیلم جنگی «ما سرباز بودیم» (We Were Soldiers)، با نقدهای مثبتی روبه‌رو شد. اما همه فیلم‌های جنگی مبتنی بر رویدادهای واقعی چنین اقبالی نداشته‌اند. نمونه‌اش «حمله بزرگ» (The Great Raid) محصول ۲۰۰۵ که روایت نجات جان ۵۰۰ اسیر آمریکایی را به تصویر می‌کشید، اما منتقدان را به‌شدت خسته کرد و در گیشه هم ضرر سنگینی برداشت.

داستان فیلم و مأموریتی که واقعی بود

جان دال (John Dahl)، کارگردان، بیشتر با فیلم‌های کالت دهه ۱۹۹۰ خود «رد راک وست» (Red Rock West) و «آخرین اغوا» (The Last Seduction) شناخته می‌شود و پس از آن کارنامه پرکاری در کارگردانی تلویزیون داشته است. او پیش از روی آوردن به تلویزیون، نخستین فیلم جنگی خود را با «حمله بزرگ» کارگردانی کرد. این فیلم تلاش واقعی گروهی از رنجرهای ارتش را روایت می‌کند که در اوایل ۱۹۴۵ برای نجات سربازان آمریکایی از یک اردوگاه اسرای ژاپنی انجام شد؛ یکی از مؤثرترین عملیات‌های نجات در تاریخ نظامی ایالات متحده. با این حال، فیلم دال چندان موفق نبود و تنها بخش کوچکی از بودجه‌اش را بازگرداند و نقدهای متفاوتی گرفت. با این وجود، یکی از سربازانی که در فیلم برجسته شده است، سروان رابرت پرینس (Robert Prince)، فیلم را تأیید کرد. پس اگر مردی که عملیات واقعی را فرماندهی کرده بود از روایت دال راضی بود، مخاطبان و منتقدان چه ایرادی به فیلم داشتند؟

«حمله بزرگ» بر اساس کتاب‌های «حمله بزرگ در کاباناتوان: نجات روح‌های محکوم باتان و کوریدور» نوشته ویلیام بی. برویر (William B. Breuer) و «سربازان روح: داستان حماسی فراموش‌شده و دراماتیک‌ترین مأموریت جنگ جهانی دوم» نوشته همپتون سایدز (Hampton Sides) ساخته شده است. هر دو کتاب بر حمله کاباناتوان در اوایل ۱۹۴۵ تمرکز دارند؛ زمانی که ۱۱۰ رنجر ارتش (با کمک چریک‌های فیلیپینی) برای نجات ۵۰۰ سرباز آمریکایی که در اردوگاه اسرای ژاپنی در جزیره لوزون فیلیپین نگه داشته می‌شدند، راهی شدند.

فیلم نشان می‌دهد چگونه سرهنگ دوم هنری موچی (Henry Mucci) با بازی بنجامین برت (Benjamin Bratt) از سروان رابرت پرینس (با بازی جیمز فرانکو / James Franco) می‌خواهد گردان ششم رنجر را در این مأموریت جسورانه فرماندهی کند. پرینس و رنجرها باید ۳۰ مایل در پشت خطوط دشمن پیش بروند تا هم‌رزمان خود را نجات دهند؛ اسیرانی که سه سال در بند بوده‌اند و با خطر اعدام به دست ژاپنی‌ها روبه‌رو هستند. جوزف فاینس (Joseph Fiennes) نقش سرگرد دانیل گیبسون (Daniel Gibson) را بازی می‌کند؛ افسر ارشد اسیران که به مالاریا مبتلا شده و همکارش، پرستار مارگارت اوتینسکی (Margaret Utinsky) با بازی کانی نیلسن (Connie Nielsen)، می‌کوشد با قاچاق دارو به اردوگاه به آن‌ها کمک کند. اما تلاش اوتینسکی کشف می‌شود و او دقیقاً زمانی زندانی می‌شود که رنجرها نقشه خود را می‌کشند و آماده اجرای یکی از خطرناک‌ترین مأموریت‌های جنگ جهانی دوم می‌شوند.

شکست مالی و نقدهای تند

با وجود این داستان هیجان‌انگیز، «حمله بزرگ» به نظر بسیاری از منتقدان فیلمی جنگی و کند بود. با این حال، شاید در دوران فیلم‌های استریم بتوان فرصتی دوباره به آن داد. اما یک چیز قطعی است: فیلم نتوانست بودجه‌اش را بازگرداند. «حمله بزرگ» در گیشه تنها ۱۰٫۸ میلیون دلار فروخت، در حالی که بودجه آن تا ۸۰ میلیون دلار برآورد شده است؛ شکستی مالی و سنگین.

«حمله بزرگ» به بدی فیلم فاجعه‌بار «کلاه‌سبزها» (The Green Berets) با بازی جان وین نیست؛ فیلمی که راجر ایبرت (Roger Ebert) آن را «بی‌رحم و ناصادق» توصیف کرد. اما در میان فیلم‌های جنگی مبتنی بر داستان‌های واقعی، اثری درخشان هم نیست.

در زمان نگارش این مطلب، فیلم در راتن تومیتوز (Rotten Tomatoes) بر اساس ۱۱۹ نقد، امتیاز ۳۹ درصد منتقدان را دارد. مارک ساولوف (Marc Savlov) از آستین کرونیکل (Austin Chronicle) «توضیحات پرحرفی که کافی بود بیسمارک را غرق کند» را عامل تخریب فیلمی دانست که در غیر این صورت «عناصر یک فیلم جنگی خوب، تأثیرگذار و حماسی» را داشت. دیگر منتقدان نیز از ریتم کند فیلم و توانایی عجیبش در کم‌جاذبه کردن یک مأموریت هیجان‌انگیز گلایه کردند.

استیون هانتر (Stephen Hunter) از واشینگتن پست (The Washington Post) پذیرفت که «شاید آدم آرزوی فیلم بهتری را داشت»، اما آن را «روایتی جذاب و حتی الهام‌بخش از یک حماسه نظامی آمریکایی» دانست که افراد کمی از آن می‌دانند و باید افراد بیشتری بدانند. همچنین به گزارش سیاتل پی‌آی (Seattle PI)، رابرت پرینس، فرمانده عملیات نجات، از فیلم راضی بود و به باور او «حمله بزرگ» روح و اهمیت مأموریتش را به تصویر کشیده بود. شاید این هم کمک کرده باشد که او خردمندانه در برابر تلاش جان دال برای «تبدیل کردنش به یک جان وین» ایستاد. پرینس به آن رسانه گفت: «بگذارید چیزی را روشن کنم. ما همه با هم کار کردیم. من تأثیری بزرگ‌تر از سرهنگ موچی نداشتم.»

دست‌کم دال می‌تواند خیالش راحت باشد که مردی که واقعاً در حمله حضور داشته، فیلمش را به‌قدر کافی پسندیده است. در غیر این صورت، «حمله بزرگ» عمدتاً به فراموشی سپرده شده است؛ هرچند می‌توان آن را از پلتفرم‌های دیجیتال معمول اجاره کرد.