پاتریک استوارت و دیوید تنانت؛ تلاقی شکسپیر و علمی‌تخیلی در «هملت»
هر بار که کمپانی سلطنتی شکسپیر (Royal Shakespeare Company) نمایش تازه‌ای از «هملت» (Hamlet) روی صحنه می‌برد، بی‌گمان رویدادی مهم است. برخی از بزرگ‌ترین بازیگران تاریخ برای اجرای این اثر قطعی ویلیام شکسپیر (William Shakespeare) در این کمپانی تلاش کرده‌اند، اما به‌ندرت پیش آمده صحنه‌ای تا این اندازه پرسروصدا باشد؛ مثل اجرای سال ۲۰۰۸ که دیوید تنانت (David Tennant) در اوج دوران پرآوازه‌اش در نقش دکتر دهم در سریال «دکتر هو» (Doctor Who)، شاهزاده آشفتۀ دانمارک را بازی کرد. همین کافی بود تا سالن در تمام مدت اجرا پر شود، اما این مناسبت با انتخاب پاتریک استوارت (Patrick Stewart) در نقش کلادیوس خائن، نیرویی مضاعف و نزدیک به دنیای علمی‌تخیلی هم گرفت.
اجرایی که تحسین منتقدان را برانگیخت
این اجرا به کارگردانی گرگوری دوران (Gregory Doran) عمدتاً نقدهای ستایش‌آمیزی دریافت کرد و منتقدان بازی تنانت را «درخششی پرتنش و تکان‌دهنده» در نقش اصلی خواندند. آن‌ها همچنین از تصویر استوارت از کلادیوس به‌عنوان «قاتلی بسیار خونسرد و حساب‌گر» شگفت‌زده شدند. در واقع، بازی او بسیاری از بهترین ویژگی‌های کاپیتان ژان-لوک پیکارد (Jean-Luc Picard) را برداشت و آن‌ها را در جهتی وحشتناک و شرارت‌آمیز به کار گرفت. این نخستین بار نبود که استوارت انسانی کاملاً پلید را به تصویر می‌کشید (او به‌ویژه در نقش رهبر گروهی نئونازی در فیلم درخشان «اتاق سبز» (Green Room) به کارگردانی جرمی سولنیه (Jeremy Saulnier) ترسناک است)، اما دیدن او در زبان شکوهمند و اغراق‌شدۀ شکسپیر فرصتی کم‌نظیر بود.
این اجرا چنان ویژه بود که کمپانی سلطنتی شکسپیر آن را برای تلویزیون فیلم‌برداری کرد و در سال ۲۰۰۹ روی دی‌وی‌دی منتشر ساخت. این اثر هم‌اکنون به‌صورت دیجیتال با قیمت ۱۹٫۹۹ دلار در آمازون (Amazon) برای خرید در دسترس است، اما اگر چشم‌هایتان را خوب باز نگه دارید، شاید پخش دوبارۀ آن را در برنامه «اجراهای برجسته» (Great Performances) شبکه پی‌بی‌اس (PBS) ببینید.
جالب اینکه این نخستین حضور استوارت در «هملت» برای کمپانی سلطنتی شکسپیر هم نبود. در واقع، او بخشی از اجرایی بود که بسیاری آن را بهترین تولید این کمپانی می‌دانند و در آن بازیگری دیگر نقش اصلی را داشت که بعدها با چند اثر کلاسیک علمی‌تخیلی شناخته شد.
پیش از نقش کلادیوس، پاتریک استوارت در «هملت» با مردی بازی کرد که قرار بود تجسم شرارت شود
در سال ۱۹۶۵، دیوید وارنر (David Warner) ۲۴ ساله زیر کارگردانی پیتر هال (Peter Hall) ارجمند، نقش هملت را روی صحنه بازی کرد. کسانی که توفیق دیدن آن را داشتند، وارنر را شاهزادۀ ایده‌آل دورۀ مدرن لندن می‌دانستند — و هیچ‌کس بیش از سر پاتریک استوارت تحت تأثیر قرار نگرفت. استوارت در سال ۲۰۲۲ در یادداشتی برای گاردین (The Guardian) درباره وارنر نوشت:
«هرگز اجرایی مانند اجرای دیوید را تصور نکرده و در ذهن نیاورده بودم. او بسیار انسانی و حساس بود، و در همان حال تندخو. حتی وقتی سخنرانی‌هایی را می‌گفت که از حفظ می‌دانستم، حس می‌کردم آن‌ها را بداهه می‌گوید و تنها به احساسات و شرایط خود پاسخ می‌دهد.»
وقتی این اجرا به رپرتوار کمپانی راه یافت، استوارت نقش شاه بازیگر (Player King) را بر عهده گرفت. آنجا درس‌هایی که از وارنر آموخت، «دهه‌ها او را سرپا نگه داشت.»
وارنر البته بعدها نقش شخصیت‌های منفی به‌یادماندنی علمی‌تخیلی را بازی کرد؛ در «گروه زمان» (Time Bandits) به کارگردانی تری گیلیام (Terry Gilliam) در نقش «شیطان» (Evil) و در «ترون» (Tron) به کارگردانی استیون لیزبرگر (Steven Lisberger) در نقش اد دیلینگر/سارک (Ed Dillinger/Sark). او همچنین نقش گل مادرد (Gul Madred) را در قسمت «زنجیرۀ فرماندهی» (Chain of Command) از سریال «پیشتازان فضا: نسل بعدی» (Star Trek: The Next Generation) بازی کرد. در واقع، ژانر علمی‌تخیلی مدت‌ها پناهگاه سینمایی بازیگران آموزش‌دیده در مکتب شکسپیر بوده است و این خود، بیش از چند جوان را به شناخت بیشتر این بازیگران بزرگ و علاقه‌مند شدن به بازیگری سوق داده است. من یکی از همان بچه‌ها بودم و مدیون دیوید تنانت، وارنر و البته استوارت هستم.
