کوجیما و هشدار درباره آینده خلاقیت؛ هوش مصنوعی لذت ساخت بازی را می‌گیرد؟
صنعت بازی‌های ویدئویی این روزها با سرعتی کم‌سابقه در حال تغییر است و حالا یکی از نامدارترین چهره‌های این عرصه پرده از نگرانی تازه‌ای برداشته است. هیدئو کوجیما، خالق مجموعه بازی‌های Metal Gear و DEATH STRANDING، در مصاحبه‌ای با یک رسانه ژاپنی از آینده‌ای گفت که در آن ابزارهای هوشمند کار ساخت بازی را ساده‌تر کرده‌اند، اما ممکن است شیرینیِ خودِ فرایند خلق را از بین ببرند. او با نگاهی به چهل سال تحول در این حوزه، از فرصت‌های تازه سخن می‌گوید و هم‌زمان هشدار می‌دهد که ظرفیت ذخیره‌سازی و کمبود وقت هنوز دست‌وپای سازندگان را می‌بندند.
چهار دهه پیشرفت و سایه سنگین محدودیت‌ها
به باور کوجیما، دنیای بازی در چهل سال گذشته جهش بزرگی را تجربه کرده و ابزارهای فناوری هر روز امکان‌های بیشتری پیش روی طراحان می‌گذارند. او توضیح می‌دهد که این گسترش تنها به بازی‌ها ختم نمی‌شود و سینما و موسیقی را هم در بر می‌گیرد؛ به طوری که کارهایی دیروز ناممکن بود، امروز شدنی است و فردا هم مرزهای تازه‌ای فتح خواهد شد.
با این حال، او یادآور می‌شود که:
- افزایش گزینه‌ها به معنای توانایی انجام هر کاری نیست
- محدودیت فضای ذخیره‌سازی همچنان پابرجاست
- کمبود زمان از دیگر موانع پیش روی سازندگان است
از فتوشاپ تا هوش مصنوعی؛ بهره‌وری بالا می‌رود
کوجیما برای نشان دادن روند تغییرها، به ابزارهای دیجیتالی مانند فتوشاپ و نرم‌افزارهای واژه‌پرداز اشاره می‌کند که روزگاری سرعت انجام کارها را به شکل چشمگیری بالا بردند. به گفته او، اکنون نوبت به هوش مصنوعی رسیده است؛ فناوری‌ای که مدیریت پروژه را آسان‌تر کرده و امکان تحویل سریع‌تر آن را فراهم آورده است. او این پیشرفت را اتفاق خوبی می‌داند، اما بلافاصله با مثالی از نقاشی روشن می‌کند که چرا نباید تنها به نتیجه نهایی چسبید.
او می‌گوید: «جذابیت نقاشی صرفاً در رسیدن به تصویر نهایی نیست، بلکه خود فرایند خلق آن اهمیت دارد. اینکه به رایانه بگوییم این را بساز، تمامش کن یا اشتباه کردی و دوباره انجامش بده، شاید کارآمد باشد، اما چنین شیوه‌ای از خلق اثر برای من جذابیت چندانی ندارد.»
لگو، پازل و لذتی که در راه ساختن است
برای نزدیک‌تر شدن به دیدگاهش، این کارگردان سراغ سرگرمی‌هایی مانند ماکت‌سازی، پازل و لگو می‌رود. او توضیح می‌دهد که محصول پایانی این بازی‌ها فرقی نمی‌کند چه کسی آن‌ها را ساخته باشد، چون لذت اصلی در چیدن قطعات کنار هم و شکل دادن به یک اثر نهفته است. حالا ترس او این است که با رواج بی‌رویه ابزارهای هوشمند، همین حس ارزشمند از میان برود.
کوجیما پیش‌بینی می‌کند که:
- تا ۵ تا ۱۰ سال آینده احتمالاً شرایط خوب باقی می‌ماند
- اگر هوش مصنوعی بدون محدودیت بماند، ممکن است روزی در حوزه‌های خلاقانه نقش اصلی را بازی کند
- وقتی چنین روزی برسد، او دیگر در این دنیا نخواهد بود و نسل جوان باید برای مواجهه با آن تصمیم بگیرد
او درباره واگذاری این مسئولیت می‌گوید: «فکر می‌کنم تا ۵ یا ۱۰ سال آینده همه‌چیز خوب پیش برود، اما اگر هوش مصنوعی همچنان بدون محدودیت باقی بماند، ممکن است روزی نقش اساسی را حتی در حوزه‌های خلاقانه ایفا کند. البته زمانی که چنین اتفاقی رخ دهد، احتمالاً دیگر در این دنیا نخواهم بود. نسل جوان‌تر باید درباره نحوه مواجهه با این شرایط تصمیم بگیرد و دوست دارم این مسئولیت را به آن‌ها واگذار کنم.»
خالق اثر بودن در گرو لذت از مسیر است
در شیوه معمول کارگردانی، انسان‌ها ایده می‌دهند و راهنمایی لازم را در اختیار تیم سازنده می‌گذارند؛ اما امروزه رفته‌رفته رایانه‌ها جای آن‌ها را در این چرخه گرفته‌اند. کوجیما قبول دارد که چنین جابه‌جایی‌ای کارایی را بالا می‌برد، ولی اعتقاد دارد این رویکرد تنها وقتی درست است که هدف چیزی جز ساخت یک محصول نهایی نباشد.
او تأکید می‌کند آنچه یک نفر را به خالق اثر تبدیل می‌کند، کیف کردن از مسیر ساخت است و نه فقط ایستادن بر سکوی نتیجه. او در این باره توضیح می‌دهد: «موضوع این نیست که صرفاً به فردی بگویید لطفاً آهنگی با این ویژگی‌ها برایم بساز و پس از آماده شدن آن، مجوز انتشارش را صادر کنید. فرایند آزمون و خطا در فاصله میان این مراحل همان چیزی است که آدرنالین مرا بالا می‌برد و تجربه خلق اثر را هیجان‌انگیز می‌کند. من آینده‌ای را نمی‌خواهم که این بخش از فرایند خلاقیت در آن از بین برود.»
در پایان، با وجود همه این دلواپسی‌ها، کوجیما درِ امید را نمی‌بندد و می‌گوید ساده‌تر شدن تولید آثار به کمک هوش مصنوعی می‌تواند راه را برای ساخت آینده‌ای بهتر هموار کند؛ البته همه‌چیز بستگی دارد به اینکه انسان‌ها چگونه از این فناوری استفاده کنند.
