نگاه تازه الماسی به سینمای انقلابی و نقد جشنواره مقاومت
سینمای انقلابی از نگاه هنرمند پیشکسوتی که سال‌ها روی پرده حضور داشته، تنها به نمایش سلاح و درگیری خلاصه نمی‌شود. «جهانگیر الماسی» در گفتگو با «سینماپرس» با طرح پرسش‌هایی درباره چیستی آثار ارزشی، زوایای تازه‌ای از مأموریت هنر و ضرورت نظارت مستقل بر نهادهای فرهنگی را گشوده است. او در این گفتار به بررسی عملکرد مجموعه‌های حاکمیتی، کیفیت رویدادهای سینمایی و معنای پنهان برخی فیلم‌های حاضر در جشنواره مقاومت پرداخته است.
رسالت هنر در گرو تولید دانایی
الماسی با اشاره به درون‌مایه اصلی سینمای دفاع مقدس یادآور شد که فیلم‌سازان زیادی خود را انقلابی می‌دانستند، اما کدام‌یک به زیربنای آن جنگ پرداخته‌اند! او پرسید: کدام‌یک بررسی کرده‌اند که اساساً این جنگ چرا آغاز شد! و کدام نهاد یا مرجعی اعلام کرده بود که طرف مقابل با چه انگیزه‌ای حمله می‌کند! به باور وی، گویی عراقی‌ها صرفاً به دستور یک مقام بالادستی راه افتاده بودند تا چندهزار ایرانی را بکشند.
این بازیگر با رد نگاه محدود به کشتار و جنگ، تأکید کرد که در فیلم انقلابی هدف اصلی آگاهی‌بخشی است. وظیفه هنر در اینجا تولید و توزیع دانایی است. هر فیلمی که به دانایی مردم در زمینه روابط اجتماعی و رفتار سیاسی بیفزاید، می‌تواند اثری انقلابی باشد. به گفته او، جنبه‌های انقلابی در چنین آثاری قابل شناسایی است.
ضرورت شکل‌گیری نهادهای نظارتی مستقل
این هنرمند بر ضرورت ایجاد نهاد نظارتی بر عملکرد نهادهای سینمایی حاکمیتی تأکید کرد. در طراحی نظام نظارتی یک رشته دانشگاهی جدی وجود دارد؛ نهادهای مسئول در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و دیگر وزارتخانه‌ها اهمیت خود را دارند، اما باید به فکر ایجاد و حمایت از نهادهای مستقل نظارتی بود.
او هشدار داد که اگر نهادی بخشی از مأموریتش نظارت بر مجلس باشد ولی خودش از مجلس بودجه بگیرد، بده‌بستان‌هایی شکل می‌گیرد که صداقت و سلامت عملکرد را تحت تأثیر قرار می‌دهد. امروز بیش از گذشته به نهادهای نظارتی نیاز داریم. برای این کار جسارت و قدرت تصمیم‌گیری لازم است. الماسی از دیرباز می‌پرسید که حوزه هنری به چه معناست! چرا نام آن «حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی» نیست! اگر چنین نامی داشت، تکلیف روشن‌تر بود و می‌شد بررسی کرد که آیا در عمل تبلیغی برای اسلام و تشیع داشته است یا خیر.
وی خاطرنشان کرد که در دوره آقای زم نام این مجموعه حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی بود. در همان دوره گاهی فیلم‌هایی ساخته می‌شد که به بهانه خنداندن مردم، اخلاق اجتماعی را زیر سؤال می‌بردند. او بدون نام بردن از آن‌ها، به آثاری اشاره کرد که موضوعاتی مانند تختخواب دونفره یا سه‌نفره را مطرح می‌کردند و در تضاد با مأموریت اسلامی بودند. اگر نهاد نظارتی وجود داشت باید چنین مواردی را بررسی می‌کرد. این نهادها باید مستقل باشند، چون بخشی از پول مردم در اختیار آن‌هاست و گاهی ارقام شگفت‌انگیزی دیده می‌شود که تحت تأثیر روابط دوستی تغییر می‌کند.
نقد سازمان اوج و کیفیت جشنواره مقاومت
الماسی با انتقاد از عملکرد سازمان سینمایی اوج تصریح کرد: «فکر می‌کنم الان یک دم‌کنی روی سازمان اوج گذاشته‌اند و دارد دم می‌کشد! قدیم‌ترها وقتی می‌خواستند برنج بپزند، دم‌کنی روی آن می‌گذاشتند تا برنج دم بکشد و ما فقط بخاری از آن برنج و دم‌کشیدنش می‌دیدیم. از اوج هم گاهی فقط بخاری دیده می‌شود!»
او افزود که صرف وجود تفنگ در دست کسی، یک اثر را انقلابی نمی‌کند. فیلم انقلابی تماشاگر را به تأمل وا می‌دارد و او را به فکر کردن سوق می‌دهد، نه اینکه تنها هیجان‌زده کند. برای مثال، بخش‌هایی از فیلم «خانه عنکبوت» واقعاً انقلابی بود؛ قسمت‌هایی که به بنیاد تفکر می‌پرداخت. او همچنین به فیلم «روزی روزگاری در خاورمیانه» در جشنواره مقاومت اشاره کرد و گفت این اثر از منظری می‌تواند در خدمت اندیشه سرمایه‌داری باشد و از منظری دیگر برای آدم‌های ساده‌لوحی مثل او کاملاً انقلابی به نظر برسد؛ در ظاهر به نفع چین اما در باطن به نفع آمریکا تمام می‌شود. آمریکا در این اثر آن‌قدر زیرکانه طراحی شده که تمام اتفاقات نهایتاً به سود آن است، بی‌آنکه نامی از برنامه‌ریزانش برده شود.
این سینماگر پیشکسوت با انتقاد از کیفیت برگزاری جشنواره فیلم مقاومت بیان کرد که این رویداد چیزی کم دارد: موسیقی و صدا. اینجا سینماست و صدا و تصویر باید کنار هم معنا یابند. نمی‌توان موسیقی انقلابی پخش کرد! محیط در بعضی قسمت‌ها کم‌نور و سوت‌وکور است و پردیس سینمایی در موقعیتی دورافتاده کنار اتوبان قرار گرفته. باید نورپردازی را تقویت کرد و سردر سینما را جذاب‌تر نمود. او حتی باور دارد سردر خانه‌اش از سردر جشنواره فیلم مقاومت زیباتر و چشم‌نوازتر است!
