جشنواره فیلم کوتاه تهران در چهل‌وسه‌سالگی؛ روایتی از افت کیفیت و حاشیه‌ها
پرونده چهل‌وسومین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران در شامگاه پنجشنبه سی‌ام مهرماه و با برگزاری آیین پایانی در مرکز همایش‌های برج میلاد بسته شد، اما این اختتامیه به معنای فراموشی سؤالات کلیدی درباره کارنامه و خروجی فرهنگی این گردهمایی سینمایی نیست. اکنون که این رویداد معتبر که از اعتبار اسکار کوالیفای برخوردار است به سن چهل‌وسه‌سالگی رسیده، زمان آن فرارسیده تا چگونگی هدایت و خط‌مشی سینمای کوتاه در مقطع کنونی تاریخ ایران اسلامی به بوته نقد گذاشته شود. پرسش بنیادین اینجاست که انجمن سینمای جوانان ایران به‌عنوان متولی اصلی این عرصه، تا چه میزان در انجام وظایف حقیقی خود کامیاب بوده و توانسته پاسخ‌گوی نیازهای فرهنگی جامعه در اوضاع خاص کنونی باشد؟ شرایط حساس امروز، پیوند میان آینده فیلم‌سازی در کشور و تداوم حیات صنعت، هنر و رسانه سینمای ایران را بیش از پیش با عملکرد این انجمن گره زده و توجه به چند نکته اساسی درباره این رویداد را اجتناب‌ناپذیر ساخته است.
مقایسه اجرایی و سایه افول بر دوره چهل‌وسوم
بررسی‌ها نشان می‌دهد که سطح نسبتاً مطلوب اجرای دوره چهل‌ودوم این جشنواره در سال ۱۴۰۴ و سنجش آن با استانداردهای مدیریتی حاکم بر دوره چهل‌وسوم، حکایت از نوعی تنزل در بُعد اجرایی این رخداد مهم دارد. با وجود ثبات در مدیریت دبیر جشنواره، ریشه‌های این افت را باید در ترکیب بحث‌برانگیز شورای سیاستگذاری دوره اخیر و نیز تسری شیوه اداره فرهنگی وزارت ارشاد دولت چهاردهم جست‌وجو کرد. این سبک از مدیریت که به‌ویژه پس از وقایع دی‌ماه ۱۴۰۴، عملاً رویکرد حکمرانی در عرصه فرهنگ را کنار گذاشته، از زمان برگزاری جشنواره‌های هنری فجر در بهمن همان سال به سمت مدلی از «مدیریت رفع تکلیفی» حرکت نموده است. ثمره این رویکرد را می‌توان در کیفیت پایین برگزاری چهل‌وسومین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران به عینه مشاهده کرد.
غفلت از فضای جامعه و نمادهای هویت ملی
افت سطح این رویداد تنها به ناهماهنگی‌ها و کاستی‌های اجرایی یا مشکلات محیطی خلاصه نمی‌شود؛ بلکه بی‌توجهی دوره چهل‌وسوم به اوضاع ویژه کشور و فضای عمومی جامعه، حاشیه‌ای بسیار معنادار و شاید مهم‌تر از خود متن جشنواره به شمار می‌رود. این مسئله که نیازمند بررسی دقیق و مسئولانه از سوی دستگاه‌های نظارتی است، می‌تواند بخشی از الگوی عملیاتی شبکه نفوذ فرهنگی را در شرایط فعلی آشکار سازد. جای شگفتی است که یک رویداد بین‌المللی به میزبانی نهادی حاکمیتی و با بهره‌مندی از حمایت‌های گسترده دولتی و صرف میلیاردها تومان بودجه عمومی، در برابر تحولات سرنوشت‌سازی همچون جنگ تحمیلی و به‌ویژه بعثت امت مسلمان ایران، این‌چنین فاصله‌ای اختیار کند. در فضای برگزاری این جشنواره، نه تنها هیچ سخنی از تروریسم دولتی و جنایات ایالات متحده آمریکا و رژیم کودک‌کش صهیونی در به شهادت رساندن حدود چهار هزار شهید زن و کودک ایرانی طی ماه‌های گذشته به میان نیامد، بلکه حتی از کمینه فضاسازی و نمایش فراگیر پرچم جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان ابتدایی‌ترین نماد هویت ملی نیز دریغ شد.
- مجریان این رویداد در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
- شهرداری تهران
- وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
- سازمان اورژانس کشور
- بنیاد مستضعفان
هیچ‌کدام از این حامیان پرشمار، حداقل غیرت و تعصبی در قبال این محیط بی‌روح و تهی از هویت نشان ندادند و حتی نسبت به شهادت شخص اول کشور بی‌اعتنا بودند.
شعار، پوستر و جولان جریان‌های خاص در نشست‌ها
دلیل برگزیدن شعار «اندیشه ایرانی؛ روایت جهانی» و انتخاب تصویری با اشاره به پرکشیدن سایه پرنده صلح از خاک سرزمینی ایران به‌عنوان نماد و پوستر اصلی جشنواره چهل‌وسوم، ده‌ها پرسش دیگر را در ابعاد خرد و کلان پیش می‌کشد که نمی‌توان آن‌ها را صرفاً ابهامی سلیقه‌ای یا حاشیه‌ای کم‌اهمیت دانست و به راحتی از کنار پاسخ‌گویی به آن‌ها عبور کرد. در تبیین چرایی این موارد باید به حضور جریانی در مدیریت اجرایی دولت چهاردهم توجه داشت که اساساً نسبتی میان خود و مسئولیت مدیریتی در نظام جمهوری اسلامی ایران قائل نیستند و با بی‌اعتنایی به شرایط سیاسی و اجتماعی، در پی پیگیری منافع حزبی و جریانی خاص به شیوه‌ای ظاهراً سکولار و در تعارض با آرمان‌های انقلاب اسلامی هستند. این جریان در فرایند برگزاری رویدادهایی مانند جشنواره فیلم کوتاه تهران نمود عینی می‌یابد؛ به گونه‌ای که فضای سری نشست‌های ۴۳_۲۰ نه تنها از حضور اساتید و جریان فکری شناخته‌شده جبهه فرهنگی انقلاب اسلامی تهی شد، بلکه به صورت دربست در اختیار وابستگان فکری به شبکه اپوزیسیون انقلاب اسلامی قرار گرفت. در اتفاقی غیرحرفه‌ای، این موقعیت مهم رسانه‌ای و فرصت ارتباط‌گیری با نسل جوان فیلمساز به فرد بی‌ربطی همچون عباس عبدی سپرده شد؛ کسی که چند هفته پیش از آن در یادداشتی در روزنامه اعتماد به صراحت به ساحت امت مبعوث شده اهانت کرده و مردم حاضر در تجمعات شبانه را اقلیت رانتی نامیده بود و حالا به نشستی تخصصی در این جشنواره دعوت شده بود.
