از گزارش‌های میدانی تا پرده سینما؛ روایت بنفشه سام‌گیس از بیکاری در جنوب
تصور کنید برای یافتن یک شغل ساده روی اسکله، نخست باید سراغ آشنا یا واسطه بروید؛ این توصیفی است که یک روزنامه‌نگار از بازار کار در استان‌های جنوبی ارائه می‌دهد و حالا ردپایش را می‌توان در جدیدترین ساخته یوسف حاتمی‌کیا دنبال کرد. بنفشه سام‌گیس در نشست «کافه‌خبر» که با حضور حسین راغفر و رضا صائمی برگزار شد، پرده از واقعیت‌هایی برداشت که مبنای شکل‌گیری داستان «اسکورت» قرار گرفته است. به گفته او، پژوهش‌های میدانی درباره زیست شوتی‌ها، منبع الهام کارگردان این اثر بوده و اکنون ابعاد تازه‌ای از بحران معیشت در بوشهر و هرمزگان را پیش چشم مخاطبان می‌گذارد.
ریشه‌های یک فیلم در بطن محرومیت
حاتمی‌کیا در «اسکورت» سراغ قشر رانده‌شده‌ای رفته که اقتصاددانان آن را محصول مستقیم فقر و تبعیض ساختاری می‌دانند. واژه «شوتی» به رانندگانی اطلاق می‌شود که با خودروهای سواری دستکاری‌شده، بار قاچاق را در جاده‌ها جابه‌جا می‌کنند. سام‌گیس توضیح می‌دهد که این پدیده بیش از یک انتخاب شخصی، واکنشی به بن‌بست‌های شغلی است؛ جایی که نبود امنیت شغلی پایدار، افراد را به سمت کارهای غیررسمی و پرمخاطره سوق داده است.
او درباره وضعیت اشتغال در بوشهر و هرمزگان تصریح می‌کند که فرصت‌های کاری در این دو استان به شدت محدود است. علاوه بر این، سیاست‌های اتخاذشده از سوی دولت‌ها در بیست سال گذشته باعث شده تا دریا بخش بزرگی از توان و ظرفیت پیشین خود را از دست بدهد و معیشت وابسته به آن با اختلال جدی روبه‌رو شود.
شهرک‌های صنعتی خاک‌خورده و اسکله‌های پارتی‌محور
در ادامه این گفت‌وگو، روزنامه‌نگار مذکور به وضعیت اسفناک شهرک‌های صنعتی اشاره کرد. به گفته وی، این مجموعه‌ها عملاً به فضاهایی متروکه و غبارگرفته تبدیل شده‌اند، چرا که سرمایه‌گذاران امکان و امنیت لازم برای فعالیت در آن مناطق را ندارند.
اما شاید تلخ‌ترین بخش سخنان سام‌گیس مربوط به جوانان جویای کار در اسکله‌ها باشد. او می‌گوید:
- اگر سری به اسکله‌های این مناطق بزنید، انبوهی از جوانان را می‌بینید.
- بسیاری از آن‌ها تنها به واسطه آشنا یا پارتی توانسته‌اند به عنوان کارگر مشغول شوند.
- در چنین اوضاعی، کارگر اسکله‌شدن خود به تنهایی یک دستاورد و موفقیت بزرگ محسوب می‌شود.
سفره‌های خالی صیادان و مجوزهای ترال
این گزارشگر در بخش دیگری از صحبت‌های خود به شرایط دشوار خانواده‌های صیاد در دهه ۱۳۹۰ پرداخت. او یادآور شد که این خانواده‌ها بارها و بارها سفره‌های خالی خود را بر روی اسکله پهن کردند تا اعتراض خود را نشان دهند. این رخدادها در دوره‌ای اتفاق افتاد که دولت به کشتی‌های صید ترال، به‌ویژه کشتی‌های چینی، اجازه داده بود تا در آب‌های آن مناطق تور بیندازند و معیشت بومیان را بیش از پیش تهدید کنند.
بدین ترتیب، «اسکورت» نه فقط یک اثر سینمایی درباره قاچاق، بلکه بازتابی از زنجیره‌ای به هم پیوسته از بیکاری، سیاست‌های نادرست و نابرابری است که از دل reportهای میدانی یک خبرنگار به پرده نقره‌ای رسیده است.
