نقدهای «کلی‌فیس»؛ تولد وحشت جسمانی در جهان دی‌سی
سینمای ابرقهرمانی این روزها بیش از هر زمان دیگری تشنه تجربه‌های نو است و به‌نظر می‌رسد استودیوهای بزرگ سرانجام به این نتیجه رسیده‌اند که باید از فرمول‌های تکراری فاصله بگیرند. در این میان، تازه‌ترین ساخته دنیای دی‌سی با محوریت یکی از دیرینه‌ترین دشمنان بتمن، راهی کاملاً متفاوت را برگزیده است. انتشار بررسی‌ها و امتیازهای فیلم «کلی‌فیس» (Clayface) نشان می‌دهد که این پروژه به‌جای تکیه بر اکشن‌های رایج، خود را در دل وحشت جسمانی، تعلیق روان‌شناختی و یک تراژدی غم‌انگیز غوطه‌ور کرده است. اما آیا این جسارت در تغییر ژانر توانسته رضایت سخت‌گیران عرصه نقد را جلب کند؟ واکاوی دیدگاه‌های نشریات معتبر نشان می‌دهد که اگرچه فیلم در ترسیم فضا و گریم موفق عمل کرده، اما در روایت داستانی همچنان با چالش‌هایی دست‌وپنجه نرم می‌کند.
ستایش جلوه‌های بصری و فضای مستقل
نشریه معتبر ورایتی معتقد است که راز موفقیت این فیلم در توجه وسواس‌گونه به ریزه‌کاری‌ها نهفته است. این دقت باعث شده تا فضا برای مخاطب لمس‌پذیر جلوه کند و در نتیجه، سکانس‌های اغراق‌شده و هراس‌آور تغییر شکل بدن، تأثیری عمیق بر جای بگذارند. طراحی چهره‌پردازی و جلوه‌های ویژه در سراسر اثر خلاقانه است و دگردیسی‌های چندش‌آور را چنان به تصویر می‌کشد که گویی با ماده‌ای خمیری روبه‌رو هستیم که مدام هندسه بدن انسان را به هم می‌ریزد. منتقد این رسانه به صحنه‌ای ویژه در هواپیما اشاره می‌کند که ترکیبی از پلک‌های چسبیده و قیچی ناخن است و به باور او، کابوسی ماندگار در ذهن تماشاگر خواهد ساخت. انتخاب این ایام برای اکران، که همزمان با هالووین است، با چنین لحظاتی کاملاً منطقی به‌نظر می‌رسد.
روزنامه تلگراف با اعطای امتیاز ۴ از ۵، رویکرد مستقل سازندگان را نقطه قوت اصلی می‌داند. در دوره‌ای که کمپانی‌های فیلم‌سازی از ریسک کردن واهمه دارند، تماشای اثری که سازندگانش توانسته‌اند بی‌توجه به ملاحظات بیرونی، دیدگاه خود را پیش ببرند، غنیمت است. این استقلال تا جایی پیش رفته که به‌جز چند ارجاع گذرا به شهر گاتهام، ممکن است بیننده پس از خروج از سالن حتی متوجه نشود که یک فیلم وابسته به یک فرنچایز بزرگ را تماشا کرده است.
ریشه‌های کمیک و ترسیم گاتهام
هالیوود ریپورتر با ثبت نمره ۸۰ از ۱۰۰، این فیلم را از نظر بار عاطفی و روان‌شناختی اثری قابل‌تأمل توصیف کرده است. به باور این نشریه، استفاده از تصاویر زمخت و دیالوگ‌هایی با ریشه‌های کمیک‌بوکی، اثری خلق کرده که شایسته است در کنار ساخته‌های اساتیدی چون دیوید کراننبرگ و سم ریمی قرار گیرد.
اسلنت مگزین که امتیاز ۳ از ۴ را به فیلم داده، نگاهی جامعه‌شناختی به لوکیشن داستان دارد. در این روایت، گاتهام صرفاً شهری تحت سلطه بزهکاران نیست، بلکه مکانی است که تباهی در تاروپود زندگی شهری آن رسوخ کرده است. این خشونت ساختاری به‌خوبی تبیین می‌کند که چرا شخصیت‌هایی که از ترس به‌عنوان سلاح استفاده می‌کنند، در این شهر بستر رشد دارند و چرا روش‌های غیرقانونی بتمن در چنین محیطی یک ضرورت است. از دید این مجله، «کلی‌فیس» به‌عنوان یک اثر مجزا فیلمی منسجم و مهیج است، اما قرار دادن آن به‌عنوان پیش‌درآمدی برای روایت‌های نوین بتمن، ایده‌ای درخشان به‌نظر می‌رسد.
انتقاد از فیلمنامه و بازی درخشان
با این حال، همه منتقدان روی خوش به خود ندیده‌اند. مجله امپایر با دادن ۳ ستاره از ۵ ستاره، ضعف در عمق‌بخشی به داستان را عامل ناامیدی دانسته است. با این وجود، هنرنمایی تام ریس هریس در نقش اصلی و نمایش بی‌پروای خشونت را از نقاط قوت فیلم برشمرده که می‌تواند برای طرفداران این ژانر جذاب باشد.
نشریه ای‌وی کلاب با درجه B-، مقایسه‌ای میان این فیلم و آثار مشابه سونی انجام می‌دهد. برخلاف رویکردهایی که شرورها را به ضدقهرمان‌هایی مهربان تبدیل می‌کنند، کارگردان جیمز واتکینز و نویسنده مایک فلانگن هوشمندانه از این دام اجتناب کرده‌اند. «کلی‌فیس» مت هیگن موجودی است که همزمان حس ترحم و ترس را برمی‌انگیزد، اما قرار نیست مسیر رستگاری را طی کند. او ترکیبی از ناهنجاری‌های ظاهری و زوال انسانی است که به انزوای او منجر می‌شود.
در مقابل، وب‌سایت لوپر با امتیاز ۶ از ۱۰، به سیاست‌های محافظه‌کارانه جیمز گان اشاره می‌کند که برای جلوگیری از تداخل داستانی، ترجیح داده‌اند گاتهام را به شهری بی‌نام و نشان تبدیل کنند. این احتیاط عمدتاً به دلیل ابهام در پروژه «بتمن شجاع و جسور» است. اگرچه این شخصیت پیش‌تر در انیمیشن «کماندوهای هیولایی» حضور داشته، اما پیوند میان این دو اثر بیشتر جنبه تشریفاتی دارد تا روایی.
در نهایت، گاردین با اعطای امتیاز پایین ۲ از ۵، از جمله رسانه‌هایی است که چندان با این تجربه جدید ارتباط برقرار نکرده و نشان می‌دهد که «کلی‌فیس» همچنان در ایجاد تعادل میان جاه‌طلبی‌های هنری و انتظارات مخاطب، راه ناهمواری را پیش رو دارد.
